(2022) Fotowoltaika: eksploatacja i sprzedaż instalacji to dochody z działalności gospodarczej

Administracja finansowa i orzecznictwo finansowe traktują dochody z eksploatacji instalacji fotowoltaicznej jako "dochody z działalności gospodarczej". Ale czy to naprawdę poprawne? W rzeczywistości przy eksploatacji instalacji fotowoltaicznej brakuje wszystkich cech działalności gospodarczej, takich jak aktywny udział w rynku i konkurencji, własne ustalanie cen, różni klienci, możliwość zmiany operatora sieci, aktywne działania operatora (który w rzeczywistości nic nie robi).

Brakuje nawet prawa głosu operatora, ponieważ operator sieci jednostronnie ustala warunki umowy. Operator fotowoltaiki nie ma właściwie nic do powiedzenia. Instalacje fotowoltaiczne są również zatwierdzane pod względem prawa budowlanego na obszarach mieszkalnych, na których obowiązuje zakaz działalności gospodarczej.

W rzeczywistości w przypadku fotowoltaiki operator udostępnia zakupioną i zainstalowaną przez siebie instalację fotowoltaiczną na z góry określony okres 20 lat, mianowicie w formie dzierżawy za czynsz (plus podatek VAT), który jest uzależniony od wprowadzonej energii. To jest dzierżawa obrotowa. I to powinno prowadzić do dochodów z wynajmu i dzierżawy, a nie do dochodów z działalności gospodarczej. Kto buduje instalację fotowoltaiczną, robi to regularnie ze względu na oczekiwany zysk.

Również okres umowy wynoszący 20 lat z regionalnym dostawcą energii pokazuje, że chodzi o średnio- i długoterminową inwestycję majątkową, zwłaszcza że zysk jest najważniejszy dla inwestorów. Dlatego można by założyć, że instalacja fotowoltaiczna prowadzi do "dochody z wynajmu i dzierżawy", a sprzedaż instalacji prowadzi do "inne dochody".

Obecnie Sąd Finansowy Badenia-Wirtembergia orzekł, że eksploatacja i sprzedaż instalacji fotowoltaicznej stanowią dochody z działalności gospodarczej (FG Badenia-Wirtembergia z 5.4.2017, 4 K 3005/14).

Zdaniem sędziów finansowych operator instalacji fotowoltaicznej podejmuje samodzielną, trwałą działalność z zamiarem osiągnięcia zysku i uczestniczy w ogólnym obrocie gospodarczym (§ 15 ust. 2 EStG). Udział w ogólnym obrocie gospodarczym wymaga, aby działalność była świadczona na rynku za wynagrodzeniem i oferowana osobom trzecim w sposób zewnętrznie rozpoznawalny, na przykład poprzez wprowadzenie energii elektrycznej do sieci energetycznej za wynagrodzeniem. Wystarczy działalność dla określonego partnera umowy. Wynagrodzenie za to może być ustalane w zależności od wyników. Jeśli operator produkuje energię elektryczną i sprzedaje ją odbiorcy, działalność ta wykracza poza zakres prywatnego zarządzania majątkiem.

Nowa zasada upraszczająca dla małych instalacji

Ministerstwo Finansów zarządza, że w przypadku małych instalacji fotowoltaicznych na pisemny wniosek podatnika można założyć, że nie są one prowadzone w celu osiągnięcia zysku. W takim przypadku zasadniczo mamy do czynienia z hobby, które nie ma znaczenia podatkowego. Oznacza to, że w przypadku eksploatacji określonych instalacji fotowoltaicznych można zrezygnować z tworzenia i składania rachunku zysków i strat. W zamian jednak straty nie mogą być odliczane podatkowo.

Wniosek obowiązuje również w latach następnych. To samo dotyczy zresztą eksploatacji małych kogeneracyjnych elektrowni (pismo BMF z 2.6.2021, V C 6 - S 2240/19/10006 :006, BStBl 2021 I S. 722). Zasady są następujące:

• Zasada upraszczająca dotyczy instalacji fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej do 10 kW, które są zainstalowane na domach jedno- i dwurodzinnych wykorzystywanych na własne cele mieszkaniowe lub nieodpłatnie udostępnionych, w tym na terenach zewnętrznych (np. garaże) i zostały oddane do użytku po 31 grudnia 2003 r.
• Regulacja dotyczy również kogeneracyjnych elektrowni o mocy zainstalowanej do 2,5 kW, jeśli spełnione są powyższe warunki ("domy jedno- i dwurodzinne").
• W przypadku wymienionych instalacji fotowoltaicznych i porównywalnych kogeneracyjnych elektrowni na pisemny wniosek podatnika z powodów uproszczenia należy założyć, że nie są one prowadzone w celu osiągnięcia zysku, bez dalszego badania we wszystkich otwartych okresach rozliczeniowych. Zasadniczo mamy do czynienia z hobby, które nie ma znaczenia podatkowego. Wniosek obowiązuje również w latach następnych.
• W okresach rozliczeniowych, w których powyższe warunki nie są spełnione (np. w przypadku zmiany użytkowania, powiększenia instalacji powyżej podanej mocy), zasada upraszczająca nie ma zastosowania niezależnie od oświadczenia osoby podlegającej opodatkowaniu. Osoba ta musi pisemnie powiadomić właściwy urząd skarbowy o utracie powyższych warunków.
• Zyski i straty objęte opodatkowaniem (np. w przypadku rozliczeń przeprowadzonych z zastrzeżeniem weryfikacji lub tymczasowych) z poprzednich okresów rozliczeniowych, które są jeszcze dostępne do zmiany proceduralnej (np. w przypadku rozliczeń przeprowadzonych z zastrzeżeniem weryfikacji lub tymczasowych), nie są już uwzględniane. W takich przypadkach nie trzeba już składać załącznika EÜR dla eksploatacji instalacji fotowoltaicznej/kogeneracyjnej elektrowni dla wszystkich otwartych okresów rozliczeniowych.

Czy regulacja łagodząca dotyczy również podatku VAT? Nie, regulacja dotyczy tylko podatku dochodowego, a nie podatku VAT. Oznacza to, że nadal trzeba składać deklarację VAT, chyba że zastosowano już zasadę małego przedsiębiorcy. W związku z tym korzyść z regulacji łagodzącej jest nieco ograniczona. Należy jednak sprawdzić, czy teraz jesteś klasyfikowany jako mały przedsiębiorca i czy możesz zrezygnować ze składania deklaracji VAT. Zasadę małego przedsiębiorcy (§ 19 UStG) w przypadku podatku VAT można wybrać, jeśli Twój obrót w poprzednim roku nie przekroczył 22.000 Euro, a w bieżącym roku prawdopodobnie nie przekroczy 50.000 Euro.

Uwaga: Od 1 stycznia 2023 r. instalacje fotowoltaiczne mają być lepiej wspierane podatkowo. Tak przewiduje projekt ustawy o rocznym podatku 2022. W szczegółach:

Pod względem podatku dochodowego i podatku od działalności gospodarczej planuje się, że nie tylko małe instalacje do 10 kW będą zwolnione z opodatkowania. Zgodnie z wolą rządu federalnego wprowadzone zostanie zwolnienie z podatku dochodowego dla dochodów z eksploatacji instalacji fotowoltaicznych o mocy brutto (zgodnie z rejestrem danych rynkowych) do 30 kW na domach jednorodzinnych i nieruchomościach komercyjnych lub 15 kW na jednostkę mieszkalną i komercyjną w przypadku innych budynków wykorzystywanych głównie do celów mieszkalnych (np. budynki wielorodzinne, nieruchomości o mieszanym użytkowaniu).

W przypadku podatku VAT ma obowiązywać: Dostawa, wewnątrzwspólnotowe nabycie, import i instalacja instalacji fotowoltaicznych oraz magazynów energii mają w przyszłości podlegać zerowej stawce VAT, o ile usługa jest świadczona na rzecz operatora instalacji fotowoltaicznej, a instalacja jest zainstalowana na lub w pobliżu prywatnych mieszkań, mieszkań oraz budynków publicznych i innych budynków wykorzystywanych do działalności służącej dobru publicznemu. Operatorzy instalacji fotowoltaicznych nie będą więc obciążeni podatkiem VAT przy zakupie instalacji, co eliminuje pytania dotyczące odliczenia podatku naliczonego.

Oczywiście należy poczekać, czy przepisy zostaną rzeczywiście przyjęte zgodnie z planem. Nowa dyrektywa UE 2022/542 z 5.4.2022 r. pozwala w każdym razie na zerową stawkę VAT. Jeśli zostanie zastosowana ta zerowa stawka VAT, odliczenie podatku naliczonego przez dostawcę lub rzemieślnika pozostaje zachowane. To również pozwala wspomniana dyrektywa UE.