Kiedy osoby stanu wolnego mogą ubiegać się o podwójne gospodarstwo domowe?
Również osoby stanu wolnego mogą odliczyć koszty podwójnego gospodarstwa domowego jako koszty uzyskania przychodu – pod warunkiem, że prowadzą własne gospodarstwo domowe poza miejscem pracy. To gospodarstwo domowe musi:
- stanowić centrum interesów życiowych,
- być użytkowane z własnego lub pochodnego prawa,
- być prowadzone samodzielnie lub współdecydowane,
- i zazwyczaj wiązać się z finansowym udziałem w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego.
Nowe orzecznictwo: Brak wymogu dowodu udziału w kosztach w przypadku gospodarstwa jednoosobowego
Zgodnie z aktualnym orzeczeniem Federalnego Trybunału Finansowego (BFH z dnia 29.4.2025, VI R 12/23) w przypadku gospodarstwa jednoosobowego nie jest wymagane wykazanie finansowego udziału. Uzasadnienie: Jeśli osoba sama ponosi koszty utrzymania swojego gospodarstwa domowego, dowód udziału w kosztach jest zbędny – niezależnie od tego, czy środki pochodzą z dochodów, BAföG, pożyczek czy darowizn.
Sprawa przed BFH
Nieżonaty student z własnym mieszkaniem (w tym kuchnia i łazienka) w domu rodziców utrzymywał drugie mieszkanie w miejscu studiów. Chociaż wnosił jedynie niewielki wkład do kasy domowej, BFH uznał jego główne miejsce zamieszkania za własne gospodarstwo domowe – ponieważ mieszkał tam na stałe i prowadził samodzielne gospodarstwo.
Warunki podwójnego gospodarstwa domowego
- Własne mieszkanie w miejscu pracy,
- własne gospodarstwo domowe w miejscu zamieszkania (np. w domu rodziców),
- rzeczywisty pobyt w gospodarstwie domowym poza miejscem pracy,
- podwójne gospodarstwo domowe z przyczyn zawodowych.
Nie wystarczy samo "utrzymywanie" pokoju na okazjonalne wizyty.
Ograniczenia i wyjątki
1. Młodsze dzieci w gospodarstwie rodziców
Dzieci pracujące, które po ukończeniu nauki lub studiów nadal zajmują tylko pokój w gospodarstwie rodziców, często nie są uznawane za właścicieli własnego gospodarstwa domowego – nawet jeśli uczestniczą finansowo. Prowadzenie gospodarstwa domowego zazwyczaj pozostaje w gestii rodziców (por. FG Münster, wyrok z dnia 7.10.2020, 13 K 1756/18 E).
2. Gospodarstwa wielopokoleniowe
W gospodarstwach wieloosobowych wymagany jest wyraźny finansowy udział w kosztach utrzymania. Jak wysoki musi być ten udział, nie jest sztywno określone przez BFH (wyrok z dnia 12.1.2023, VI R 39/19). Warto jednak kierować się dziesięcioprocentową granicą kosztów utrzymania gospodarstwa domowego.
Porada podatkowa
Administracja finansowa dotychczas wymagała udziału w kosztach przekraczającego 10% kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. BFH złagodził tę sztywną granicę, ale podkreślił znaczenie odpowiedniego udziału w gospodarstwach wieloosobowych. Ciągły lub kwotowy udział nie jest konieczny, ale pomocny w celu udowodnienia.
