Kiedy koszty szkolenia są wydatkami specjalnymi, a kiedy kosztami uzyskania przychodu?
Między kosztami kształcenia a kosztami szkolenia zawodowego rozróżnia się w następujący sposób:
(1) Koszty kształcenia to tylko wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i pierwsze studia jako wykształcenie podstawowe. Koszty te można odliczyć jako wydatki specjalne, ale tylko do maksymalnej kwoty 6.000 Euro.
(2) Koszty szkolenia zawodowego to koszty wszystkich działań edukacyjnych podjętych po pierwszym wykształceniu zawodowym lub po ukończeniu pierwszych studiów. Dotyczy to również przekwalifikowania do innego zawodu, działań edukacyjnych w wykonywanym zawodzie, szkoleń w niewykonywanym zawodzie lub drugich studiów. Takie koszty można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu. Ważne jest jednak, aby wydatki były związane z pracą i aby szkolenie miało na celu uzyskanie dochodów.
(3) Pierwsze czy drugie studia? Koszty pierwszych studiów można odliczyć jako wydatki specjalne tylko w ograniczonym zakresie. W przypadku drugich studiów koszty te można zawsze w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu - pod warunkiem, że mają one na celu uzyskanie dochodów. Drugie studia nie mogą być traktowane jako hobby, jak to robią niektórzy emeryci.
Wydatki specjalne można uwzględnić tylko w roku ich zapłaty. Jeśli więc jesteś studentem bez dochodu podlegającego opodatkowaniu, nie skorzystasz z odliczenia wydatków specjalnych. Jeśli jednak zgłosisz koszty kształcenia jako koszty uzyskania przychodu, możesz przenieść tę stratę finansową jako stratę podatkową na pierwszy rok pracy, w którym uzyskasz dochód. Musisz wtedy zgłosić swoje wydatki jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem.
Przykład
Pan A i Pani B są studentami. Pan A ukończył już studia, Pani B nie. Oboje nie mają w danym roku dochodu podlegającego opodatkowaniu, ale ponieśli 4.500 Euro kosztów kształcenia. W następnym roku oboje mają podobnie płatną pracę.
Ponieważ Pani B odbywa pierwsze studia, może odliczyć koszty tylko w roku, w którym zostały poniesione, jako wydatki specjalne. Bez dochodu podlegającego opodatkowaniu w tym roku nie ma jednak korzyści podatkowej.
Pan A odbył drugie studia. Może on zgłosić koszty kształcenia w zeznaniu podatkowym za dany rok jako koszty uzyskania przychodu i w ten sposób osiągnąć stratę. Tę stratę może również uwzględnić w roku po studiach, w którym ma dochód podlegający opodatkowaniu.
W pierwszym roku po studiach Pan A płaci więc, przy takim samym wynagrodzeniu, mniej podatku niż Pani B.
(2022): Kiedy koszty szkolenia są wydatkami specjalnymi, a kiedy kosztami uzyskania przychodu?
Kiedy koszty studiów są bezspornie kosztami uzyskania przychodu
Wydatki na pierwsze studia po maturze oraz na pierwsze szkolenie zawodowe poza stosunkiem szkoleniowym można odliczyć tylko do 6.000 Euro jako wydatki specjalne (§ 10 ust. 1 nr 7 i § 9 ust. 6 EStG). Ta regulacja jest zgodna z konstytucją. W innych przypadkach wydatki można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu lub jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem - lub w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą jako koszty operacyjne - np. w przypadku szkoleń zawodowych po ukończeniu pierwszego szkolenia lub pierwszych studiów, na drugie studia lub przekwalifikowanie. Dotyczy to również pierwszego szkolenia zawodowego w ramach stosunku szkoleniowego (nauka, aplikacja, studia dualne), ponieważ wynagrodzenie szkoleniowe jest opodatkowane. W następujących przypadkach koszty studiów są bezspornie odliczane w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu:
- Pierwsze studia po ukończeniu szkolenia zawodowego, np. studia po nauce zawodu (orzeczenie BFH z 18.6.2009, BStBl. 2010 II s. 816).
- Pierwsze studia w ramach stosunku służbowego lub szkoleniowego, np. w przypadku oficerów i żołnierzy zawodowych Bundeswehry lub w ramach dualnego szkolenia zawodowego (studia dualne).
- Drugie studia po ukończeniu pierwszych studiów. Zakłada się, że studia mają wystarczająco konkretny związek z przyszłymi dochodami z planowanej działalności i nie są podejmowane z czysto prywatnego zainteresowania.
- Studia uniwersyteckie po ukończeniu studiów w szkole wyższej zawodowej lub po studiach w wyższej szkole pedagogicznej lub artystycznej.
- Jeśli dwa lub więcej kierunków studiów rozpoczyna się równolegle i kończy w różnym czasie, po ukończeniu pierwszego kierunku studiów drugi kierunek studiów jest uważany za drugie studia, co oznacza, że od tego momentu wydatki są uwzględniane jako koszty uzyskania przychodu.
- Za zawodowy tytuł studiów uważa się pierwsze państwowe egzaminy, które potwierdzają kwalifikacje zawodowe do odbycia służby przygotowawczej. Dlatego wydatki na aplikację w przypadku prawników i nauczycieli po pierwszym egzaminie państwowym można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu.
- Za zawodowy tytuł pierwszych studiów uważa się również stopień licencjata lub bakałarza. Kolejny kierunek studiów to drugie studia, więc te wydatki można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu. Dotyczy to zwłaszcza studiów magisterskich, ponieważ nie można ich podjąć bez ukończenia studiów licencjackich lub innych.
- Studia MBA z tytułem "Master of Business Administration" zazwyczaj wymagają ukończenia studiów wyższych. Zatem są to drugie studia, więc wydatki można odliczyć w pełnej wysokości jako koszty uzyskania przychodu.
- Prawnicy czasami po zdaniu pierwszego państwowego egzaminu prawniczego odbywają dodatkowe studia "Master of Laws" (studia LL.M) na zagranicznej uczelni. Wydatki z tym związane można odliczyć w pełnej wysokości jako koszty uzyskania przychodu, o ile są one związane z pracą.
- Doktorat lub studia doktoranckie zazwyczaj odbywają się po ukończeniu pierwszych studiów. Dlatego wydatki na nie można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu, o ile istnieje związek zawodowy. Koszty doktoratu są uwzględniane jako koszty uzyskania przychodu nawet wtedy, gdy w indywidualnych przypadkach odbywa się on bez wcześniejszego ukończenia studiów zawodowych.
Lohnsteuer kompakt
W przypadku zmiany kierunku studiów bez ukończenia pierwotnie rozpoczętego kierunku, np. z prawa na medycynę, pierwsze studia nie są ukończonymi studiami. W związku z tym nowy kierunek studiów nie jest drugimi studiami, a wydatki na nie można odliczyć tylko jako wydatki specjalne.
(2022): Kiedy koszty studiów są bezspornie kosztami uzyskania przychodu
Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?
Zdaniem Federalnego Trybunału Finansowego koszty kształcenia powinny być odliczane jako koszty uzyskania przychodu w nieograniczonej wysokości. Koszty kształcenia są zawodowo uzasadnione jako niezbędny warunek podjęcia późniejszej pracy i tym samym stanowią koszty uzyskania przychodu, ponieważ służą uzyskaniu dochodów podlegających opodatkowaniu dochodowym.
Dlatego sędziowie BFH zwrócili się do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego o wyjaśnienie, czy zgodne z konstytucją jest, że zgodnie z § 9 ust. 6 EStG wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie są uznawane jako koszty uzyskania przychodu (postanowienie BFH z 17.7.2014, VI R 8/12 i VI R 2/12).
Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny - po ponad 5 latach(!) - w końcu rozstrzygnął gorąco dyskutowaną kwestię - niestety ku wielkiemu rozczarowaniu wszystkich zainteresowanych i ku radości fiskusa:
Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji. Strażnicy konstytucji sprzeciwiają się tym samym najwyższym sędziom finansowym! (postanowienie BVerfG z 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowane 10.1.2020).
(2022): Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?
Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe
Wiele maturzystek wyjeżdża po maturze na pewien czas za granicę. Jako au pair i z nauką języka chcą poprawić swoje umiejętności językowe oraz poznać kraj i ludzi. W zamian za darmowe wyżywienie i zakwaterowanie rodzina goszcząca oczekuje pomocy przy opiece nad dziećmi i w gospodarstwie domowym. Podczas pobytu za granicą rodzice mają prawo do zasiłku na dziecko lub ulg podatkowych tylko wtedy, gdy pobyt au pair jest uznawany za kształcenie zawodowe.
Jak uzyskać uznanie pobytu au pair za kształcenie zawodowe? W tym celu dziecko musi uczestniczyć w teoretyczno-systematycznej nauce języka, która obejmuje co najmniej 10 godzin tygodniowo.
Czy to musi być dokładnie 10 godzin tygodniowo, czy może wystarczy 8,6 godziny tygodniowo?
Oprócz samej nauki języka au pair musi poświęcić czas na przygotowanie i utrwalenie materiału.
Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nauka języka trwająca jedynie 8,6 godziny tygodniowo nie wystarcza. Pobyt au pair za granicą nie może być zatem uznany za kształcenie zawodowe. W tym przypadku nie przyznano ani zasiłku na dziecko, ani ulg podatkowych na dziecko. "W przypadku mniej niż średnio 10 godzin tygodniowo wyjątkowo poszczególne miesiące mogą być jednak uznane za kształcenie zawodowe, jeśli są one, np. z powodu zajęć blokowych lub kursów, charakteryzowane intensywną nauką znacznie przekraczającą 10 godzin" (decyzja BFH z 14.6.2016, III B 132/15).
Wyjątkowo nauka języka trwająca mniej niż 10 godzin tygodniowo może wystarczyć do uznania za kształcenie zawodowe. Ma to miejsce, gdy nauka języka obcego jest wymagana przez regulamin szkoleniowy lub egzaminacyjny lub gdy nauka języka przygotowuje do uznanego testu językowego. Dwa najważniejsze testy z języka angielskiego to TOEFL (Test of English as a Foreign Language) lub IELTS (International English Language Testing System). (wyrok BFH z 15.3.2012, III R 58/08; wyrok BFH z 26.10.2012, VI R 102/10).
Testy językowe TOEFL są uznawane za kształcenie zawodowe
Obecnie Sąd Finansowy w Saarland potwierdził, że pobyt au pair po zdaniu testu językowego TOEFL może być uznany za kształcenie zawodowe. Jednak szczególnie podkreślono jeden warunek: nawet jeśli zdobycie umiejętności językowych jest potwierdzone testem językowym - takim jak TOEFL lub IELTS - musi istnieć konkretny związek z kształceniem zawodowym. Ważne jest zatem, aby niezwłocznie rozpocząć lub kontynuować studia lub inne szkolenie (FG Saarland z 2.2.2014, 2 K 1308/13, rkr.).
(2022): Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe
Wykształcenie podstawowe: Jakie są szanse na pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu?
Wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie, które nie odbywają się w ramach umowy o pracę szkoleniową (np. praktyka), mogą być zgodnie z obowiązującym prawem odliczone tylko w ograniczonym zakresie do 6.000 Euro jako koszty szczególne, podczas gdy koszty wszelkich działań edukacyjnych po ukończeniu wykształcenia zawodowego, w tym pierwszych studiów po praktyce, mogą być w pełni uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu (§ 4 ust. 9, § 9 ust. 6, § 10 ust. 1 nr 7 i § 12 nr 5 EStG).
Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny orzekł: Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe lub pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji (decyzja BVerfG z dnia 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowana 10.1.2020).
(2022): Wykształcenie podstawowe: Jakie są szanse na pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu?
Co mogę odliczyć w przypadku pełnoetatowego szkolenia lub kursu dokształcającego?
Koszty szkolenia lub dokształcania mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, koszty operacyjne lub wydatki specjalne. Wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe poza stosunkiem szkoleniowym oraz na pierwsze studia są - przynajmniej według obecnego stanu prawnego - odliczane jako wydatki specjalne tylko do kwoty 6.000 Euro.
W innych przypadkach wydatki mogą być odliczane w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu lub jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem. Dotyczy to również nowego szkolenia zawodowego po ukończeniu szkolenia oraz szkolenia zawodowego w ramach stosunku szkoleniowego, np. praktyki, stażu. Ważnym elementem są koszty dojazdu, wyżywienia, noclegu i dodatkowe koszty podróży.
Jeśli jako pracownik w ramach swojego stosunku pracy uczestniczysz w szkoleniu poza firmą, jest to praca w terenie. Możesz zatem ubiegać się o zwrot kosztów zgodnie z zasadami dotyczącymi kosztów podróży - tj. koszty dojazdu z ryczałtem za podróż służbową, diety, dodatkowe koszty podróży, ewentualnie koszty noclegu - jako koszty uzyskania przychodu.
Dotyczy to osób, które kształcą się lub odbywają szkolenie wieczorami i w weekendy oprócz pracy. Tak było do tej pory i nadal obowiązuje.
Inaczej jest, gdy odbywasz szkolenie w pełnym wymiarze godzin lub studia w pełnym wymiarze godzin poza stosunkiem pracy:
(1) Do 2013 roku instytucja edukacyjna nie staje się "stałym miejscem pracy", jeśli pracownik odbywa długoterminowe szkolenie i uczęszcza do instytucji edukacyjnej przez ponad cztery lata. Dzieje się tak również dlatego, że nie jest to zakład pracy pracodawcy. Koszty podróży można zatem odliczyć zgodnie z zasadami dotyczącymi pracy w terenie z ryczałtem za podróż służbową i dietami (orzeczenia BFH z 9.2.2012, VI R 42/11 i VI R 44/10).
(2) Jednak od 2014 roku w ustawie zapisano, że w przypadku edukacji w pełnym wymiarze godzin instytucja edukacyjna jest "pierwszym miejscem pracy" (chociaż nie jest to zakład pracy pracodawcy). Oznacza to, że przejazdy można odliczyć tylko z ryczałtem za odległość, a diety nie są uwzględniane. Dotyczy to zarówno dokształcania z nieograniczonym odliczeniem kosztów uzyskania przychodu, jak i szkolenia z ograniczonym odliczeniem wydatków specjalnych.
Kiedy mamy do czynienia z edukacją w pełnym wymiarze godzin?
Ma to miejsce, gdy jest to szkolenie zawodowe i nie podejmujesz żadnej pracy zarobkowej. Dopuszczalne są jednak:
- praca zarobkowa do 20 godzin tygodniowo,
- zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin (Minijob) lub
- zatrudnienie krótkoterminowe (praca dorywcza).
Obecnie Sąd Finansowy w Dolnej Saksonii orzekł przeciwko fiskusowi, że studia w niepełnym wymiarze godzin nie są edukacją w pełnym wymiarze godzin, ponieważ studia w niepełnym wymiarze godzin nie są zaprojektowane w taki sposób, aby student musiał się im w pełni poświęcić. Studia w niepełnym wymiarze godzin (tutaj: według własnego opisu Fernuniversität Hagen) są raczej zaprojektowane do wykonywania obok pracy zawodowej. "Interpretacja Ministerstwa Finansów, zgodnie z którą w przypadku bezrobocia studia lub szkolenie są zawsze studiami w pełnym wymiarze godzin lub edukacją w pełnym wymiarze godzin, nie wynika z § 9 ust. 4 zdanie 8 EStG" (Sąd Finansowy w Dolnej Saksonii z 16.2.2022, 4 K 113/20).
(2022): Co mogę odliczyć w przypadku pełnoetatowego szkolenia lub kursu dokształcającego?
Kiedy mogę odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?
Wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i pierwsze studia, które nie odbywają się w ramach umowy o pracę w celu odbycia szkolenia (np. praktyka), mogą być zgodnie z obowiązującym prawem odliczone jako koszty szczególne tylko do 6.000 Euro, podczas gdy koszty studiów po praktyce lub drugiego wykształcenia mogą być w pełni uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu.
Do odliczanych kosztów mogą również należeć koszty domowego biura.
W przypadku uznania podatkowego biura domowego w ramach kosztów szczególnych obowiązują te same zasady, co przy odliczaniu kosztów uzyskania przychodu. Biuro domowe jest uznawane, jeśli na potrzeby nauki "nie ma innego miejsca pracy" niż biuro domowe lub jeśli biuro domowe jest "centrum całej działalności zawodowej", np. w przypadku studiów zdalnych (pismo BMF z 2.3.2011, BStBl. 2011 I s. 195, pkt 24).
Jeśli więc biuro domowe jest wykorzystywane zarówno do celów edukacyjnych, jak i zawodowych, koszty biura muszą być podzielone proporcjonalnie do czasowego stosunku użytkowania, poprzez oszacowanie:
- Koszty przypadające na edukację można odliczyć jako koszty szczególne, wraz z innymi kosztami edukacyjnymi do 6.000 Euro.
- Koszty przypadające na działalność zawodową mogą być odliczone jako koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne.
- Jeśli spełniasz warunki odliczenia do 1.250 Euro, ponieważ "nie ma innego miejsca pracy", maksymalna kwota musi być podzielona proporcjonalnie na koszty szczególne i koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne. Tylko do odpowiedniej części maksymalnej kwoty można odliczyć rzeczywiste koszty.
- Jeśli spełniasz warunki odliczenia nieograniczonych kosztów uzyskania przychodu, ponieważ "biuro domowe jest centrum działalności zawodowej", zawodowa część użytkowania może być odliczona w pełnej wysokości. Jest to jednak rzadko spotykane, np. w przypadku studiów zdalnych i pracy na zlecenie.
Beispiel
Pracownik banku studiuje prawo na uniwersytecie zdalnym i pisze artykuły do czasopism branżowych. Biuro domowe wykorzystuje w 60% do celów naukowych i w 40% do działalności pisarskiej. Koszty biura wynoszą 3.200 Euro rocznie. Koszty można odliczyć łącznie do 1.250 Euro.
Ta maksymalna kwota musi być podzielona na dwie działalności proporcjonalnie do stosunku użytkowania.
Część kosztów przypadająca na działalność pisarską w wysokości 1.280 Euro (40% z 3.200 Euro) może być odliczona tylko w wysokości 500 Euro jako koszty operacyjne (40% z 1.250 Euro). Część kosztów przypadająca na edukację w wysokości 1.920 Euro (60% z 3.200 Euro) jest uwzględniona w wysokości 750 Euro (60% z 1.250 Euro) i może być odliczona jako koszty szczególne w ramach maksymalnej kwoty 6.000 Euro.
Tipp
Pracownicy i osoby prowadzące działalność na własny rachunek, którzy pracują w domu, a ich miejsce pracy nie spełnia wymogów podatkowych dla biura domowego, mogą ubiegać się o ryczałt w wysokości 5 Euro dziennie jako koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne. Maksymalnie można odliczyć 600 Euro rocznie. Nowa ryczałtowa stawka za pracę zdalną przysługuje również osobom, które są w trakcie studiów, szkolenia lub dokształcania i obecnie więcej uczą się przy domowym komputerze niż na wykładach lub zajęciach stacjonarnych.
Ryczałt przysługuje niezależnie od tego, czy odbywają pierwsze wykształcenie, pierwsze studia, drugie wykształcenie, studia podyplomowe czy szkolenie zawodowe, czy też są zatrudnieni w ramach umowy o pracę w celu odbycia szkolenia.
W dwóch pierwszych przypadkach ryczałt należy odliczyć od kosztów szczególnych, w pozostałych przypadkach od kosztów uzyskania przychodu. Wynika to analogicznie z pisma BMF z 2.3.2011 (BStBl 2011 I s. 195, pkt 24), zgodnie z którym przepis § 4 ust. 5 zdanie 1 nr 6b EStG ma również zastosowanie w zakresie edukacji, tj. odliczenia kosztów szczególnych.
(2022): Kiedy mogę odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?
