Czy koszty rozwodu można odliczyć od podatku?
Do 2012 koszty rozwodu – w szczególności koszty adwokackie i sądowe – mogły być rozliczane jako obciążenia nadzwyczajne zgodnie z § 33 EStG. Odliczeniu podlegały jednak tylko koszty samego postępowania rozwodowego oraz podziału świadczeń emerytalnych.
Koszty tzw. spraw związanych z konsekwencjami rozwodu, takie jak ustalenia dotyczące alimentów, opieki nad dziećmi czy podziału majątku, nie były natomiast odliczane od podatku.
Zmiana przepisów od 2013 roku
Od 2013 roku koszty rozwodu zasadniczo nie mogą być odliczane jako obciążenia nadzwyczajne. Dotyczy to nie tylko samego postępowania rozwodowego i podziału świadczeń emerytalnych, ale także wszystkich spraw związanych z konsekwencjami rozwodu.
Podstawą prawną jest § 33 ust. 2 zdanie 4 EStG, który zasadniczo wyklucza możliwość odliczenia kosztów procesowych. Wyjątek dotyczy tylko sytuacji, gdy koszty są niezbędne do zabezpieczenia podstaw egzystencji podatnika. W praktyce wyjątek ten jest jednak interpretowany bardzo restrykcyjnie.
Orzecznictwo BFH z 2017 roku
Federalny Trybunał Finansowy stwierdził w wyroku z dnia 18.05.2017 r. (sygn. VI R 9/16), że koszty rozwodu z reguły nie dotyczą podstaw egzystencji. Nawet jeśli rozwód znacznie wpływa na życie, nie wystarcza to, aby uznać go za nadzwyczajne obciążenie ekonomiczne w rozumieniu podatkowym.
Koszty procesowe związane z alimentami po rozwodzie
Wyrok Sądu Finansowego w Münster z 2019 roku wywołał poruszenie. Pozostawił on otwartą możliwość, że koszty procesowe związane z dochodzeniem alimentów po rozwodzie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu pod pewnymi warunkami. Dyskutowano o tym zwłaszcza wtedy, gdy odbiorca świadczeń alimentacyjnych zgadza się na realsplitting, w którym płatnik może odliczyć płatności alimentacyjne jako wydatki specjalne, a odbiorca opodatkowuje je jako inne dochody (§ 22 nr 1a EStG).
Jednak to stanowisko zostało odrzucone przez Federalny Trybunał Finansowy w wyroku z dnia 18.10.2023 r. (sygn. X R 7/20). BFH orzekł, że nawet w przypadku realsplitting koszty procesowe nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu.
W konsekwencji Sąd Finansowy w Münster w wyroku z dnia 18.09.2024 r. (sygn. 1 K 494/18 E) orzekł, że te koszty procesowe również nie mogą być odliczane jako obciążenia nadzwyczajne.
Wniosek
Od 2013 roku koszty rozwodu nie mogą być odliczane od podatku – ani jako obciążenia nadzwyczajne, ani w innej formie. Dotyczy to:
- samego postępowania rozwodowego
- podziału świadczeń emerytalnych
- wszystkich spraw związanych z konsekwencjami rozwodu, takich jak ustalenia dotyczące alimentów, opieki nad dziećmi i spraw majątkowych
Również koszty procesowe związane z dochodzeniem alimentów po rozwodzie nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu – nawet jeśli odbiorca opodatkowuje płatności alimentacyjne w ramach realsplitting.
