Jakie znaczenie podatkowe ma fakt, że moje dziecko bierze ślub?

Od 2012 roku obowiązuje nowa sytuacja prawna dotycząca zasiłku na dzieci w przypadku zamężnych dzieci. Obecnie pełnoletnie dzieci do 25. roku życia, które odbywają szkolenie zawodowe, służbę ochotniczą, przechodzą okres przejściowy lub czekają na miejsce na studiach, są uwzględniane podatkowo, niezależnie od wysokości ich dochodów.

Jeśli dziecko jest zamężne, a małżonek dobrze zarabia, kasy rodzinne odmawiały rodzicom zasiłku na dzieci. Prawo do zasiłku istnieje zasadniczo tylko do momentu ślubu dziecka. Od momentu zawarcia małżeństwa to nie rodzice są w pierwszej kolejności zobowiązani do utrzymania, lecz małżonek dziecka. Tak przewidywała ówczesna "Instrukcja służbowa dotycząca zasiłku na dzieci" (DA 31.2.2, BStBl. 2012 I S. 746).

Jednak Federalny Trybunał Finansowy ku radości niezliczonych rodziców orzekł, że zawarcie małżeństwa przez dziecko nie uniemożliwia ubiegania się o zasiłek na dzieci lub ulgi podatkowe. Rodzice mają prawo do zasiłku na dzieci również w przypadku zamężnego dziecka, które odbywa szkolenie zawodowe i nie ukończyło 25 lat, niezależnie od dochodów małżonka lub wynagrodzenia za szkolenie dziecka. Nie jest konieczne, aby istniała "typowa sytuacja alimentacyjna", a także nie musi już występować przypadek niedoboru (wyrok BFH z 17.10.2013, III R 22/13, BStBl. 2014 II S. 257).

Jakie znaczenie podatkowe ma fakt, że moje dziecko bierze ślub?

Co obowiązuje w przypadku referendariatu w odniesieniu do zasiłku na dziecko i odliczeń podatkowych?

Do tej pory znaliśmy pojęcia pierwszego i drugiego wykształcenia - z takimi samymi warunkami, ale różnymi skutkami dla zasiłku na dziecko i odliczenia kosztów uzyskania przychodu:

(1)  Zasiłek na dziecko u rodziców: Podczas pierwszego wykształcenia zasiłek na dziecko i ulgi podatkowe są przyznawane bez ograniczeń do 25. roku życia dziecka. W przypadku drugiego wykształcenia ulgi te przysługują tylko wtedy, gdy dziecko oprócz studiów oraz w okresie oczekiwania lub przejściowym nie podejmuje pracy zarobkowej lub pracuje mniej niż 20 godzin tygodniowo, lub gdy istnieje stosunek pracy w ramach szkolenia (§ 32 ust. 4 zdanie 2 EStG).

(2)  Odliczenie podatkowe u dziecka: Koszty pierwszego wykształcenia dziecko może odliczyć jako wydatki specjalne do 6 000 euro, jeśli odbywa się ono poza stosunkiem pracy w ramach szkolenia (nauka). Koszty dalszego kształcenia po pierwszym ukończeniu szkoły zawodowej można odliczyć bez ograniczeń jako koszty uzyskania przychodu (§ 4 ust. 9, § 9 ust. 6, § 10 ust. 1 nr 7 EStG).

Ukończenie studiów, które zapewniają kwalifikacje zawodowe, jest uważane za zawodowy stopień naukowy. Dlatego np. z pierwszym państwowym egzaminem prawniczym pierwsze wykształcenie zawodowe jest zasadniczo zakończone.

Zgodnie z dotychczasowym stanem prawnym referendariat był uważany za drugie wykształcenie, które odbywało się w ramach stosunku pracy w ramach szkolenia.

To oznacza: Podczas referendariatu rodzice mieli od 2012 roku prawo do zasiłku na dziecko lub ulg podatkowych, ponieważ drugie wykształcenie odbywa się w ramach stosunku pracy w ramach szkolenia i nie ma znaczenia wysokość dochodów dziecka. Dziecko mogło odliczyć swoje wydatki jako koszty uzyskania przychodu.

Jednak od 2015 roku referendariat, który rozpoczyna się w ścisłym związku czasowym z przygotowaniem do drugiego egzaminu państwowego, jest nadal częścią pierwszego wykształcenia. Oznacza to, że teraz rodzice mają prawo do zasiłku na dziecko, bez sprawdzania, czy referendariat jest stosunkiem pracy w ramach szkolenia czy pracą zarobkową. Dziecko może jak dotąd odliczyć swoje wydatki zawodowe jako koszty uzyskania przychodu (pismo BMF z 8.2.2016, pkt 18).

Co obowiązuje w przypadku referendariatu w odniesieniu do zasiłku na dziecko i odliczeń podatkowych?

Kiedy nadal przysługuje mi zasiłek na dziecko i kwota wolna na dziecko na pełnoletnie dziecko?

Solange dziecko jest niepełnoletnie, otrzymujesz albo zasiłek na dziecko, albo ulgi podatkowe (ulga na dziecko oraz ulga na opiekę, wychowanie i edukację). Dla pełnoletnich dzieci prawo do zasiłku pozostaje, jeśli się uczą i nie ukończyły 25 lat.

W przypadku dzieci z niepełnosprawnością, która wystąpiła przed ukończeniem 25. roku życia i uniemożliwia im samodzielne utrzymanie się, prawo do zasiłku na dziecko przysługuje bez ograniczenia wiekowego.

Pełnoletnie dzieci i zasiłek na dziecko

Prawo do zasiłku na dziecko przysługuje dla pełnoletnich dzieci, jeśli:

• są w trakcie nauki lub służby wolontariackiej,
• tymczasowo przerwały naukę z powodu choroby lub macierzyństwa,
• znajdują się w okresie przejściowym trwającym maksymalnie cztery miesiące między dwoma etapami nauki,
• są zarejestrowane jako bezrobotne (do 21. roku życia) i wykonują maksymalnie pracę na minijob (do 538 Euro).

Dla pełnoletnich dzieci nie ma już kontroli dochodów. Decydujące jest, czy jest to pierwsze, czy drugie wykształcenie. W przypadku drugiego wykształcenia obowiązują dodatkowe warunki:

• zatrudnienie maksymalnie 20 godzin tygodniowo,
• praca dorywcza lub krótkoterminowa (minijob lub praca dorywcza),
• drugie wykształcenie w ramach stosunku pracy szkoleniowej.

Uwaga w przypadku długotrwałej choroby

W przypadku długotrwałej choroby dziecka należy skontaktować się z kasą rodzinną i wiarygodnie przedstawić możliwość kontynuacji nauki. Wymagane jest zaświadczenie lekarskie o przewidywanym czasie trwania choroby.

Kiedy nadal przysługuje mi zasiłek na dziecko i kwota wolna na dziecko na pełnoletnie dziecko?

Czy przysługuje zasiłek na dziecko i ulga na dziecko, jeśli dziecko odbywa służbę ochotniczą?

Jeśli dzieci w wieku od 18 do 25 lat (do ukończenia 25. roku życia) odbywają dobrowolny rok socjalny, dobrowolny rok ekologiczny lub inne określone służby wolontariackie, są nadal uwzględniane podatkowo.

Od 2012 roku obejmuje to w szczególności Federalną Służbę Wolontariacką (Bufdi) oraz inną służbę za granicą zgodnie z §5 ustawy o Federalnej Służbie Wolontariackiej.

• Rok wolontariatu w rozumieniu ustawy o młodzieżowej służbie wolontariackiej może być również odbyty za granicą. Ważne jest, aby organizator miał siedzibę główną w Niemczech.
• Jeśli dziecko uczestniczy w europejskim programie "Młodzież w działaniu", może otrzymywać zasiłek na dziecko przez okres do dwunastu miesięcy.
• Dziecko może być również uwzględnione, jeśli odbywa międzynarodową młodzieżową służbę wolontariacką, służbę wolontariacką na rzecz rozwoju "weltwärts" lub służbę wolontariacką "dla wszystkich pokoleń".

Ważna uwaga BFH

Nie przysługuje zasiłek na dziecko, które ukończyło 25. rok życia i odbywa szkolenie, jeśli zobowiązało się do kilkuletniej służby w ochronie przeciwkatastroficznej i zostało zwolnione ze służby wojskowej. Dotyczy to również innych służb o takim samym skutku, takich jak służby sanitarne w Niemieckim Czerwonym Krzyżu, Pomocy Wypadkowej Johanniterów lub Pomocy Maltańskiej oraz służby techniczne w Niemieckiej Agencji Pomocy Technicznej (wyrok BFH z 19.10.2017, III R 8/17).

Aktualne orzecznictwo

Federalny Trybunał Finansowy orzekł również, że zasiłek na dziecko nie jest wypłacany, jeśli dziecko nie może rozpocząć nauki z powodu choroby i w tym czasie nie odbywa uznanej służby wolontariackiej. W konkretnym przypadku córka nie mogła z powodu choroby rozpocząć planowanego FSJ po maturze. BFH wyjaśnił: Sama chęć późniejszego podjęcia nauki lub służby wolontariackiej nie wystarcza. Decydujące jest, czy dziecko faktycznie się uczy lub odbywa jedną z usług wymienionych w § 32 ust. 4 zdanie 1 nr 2 EStG (wyrok BFH z 9.9.2020, III R 15/20).

Czy przysługuje zasiłek na dziecko i ulga na dziecko, jeśli dziecko odbywa służbę ochotniczą?

Kiedy uznaje się szkolenie zawodowe lub edukację szkolną mojego pełnoletniego dziecka?

Dla pełnoletnich dzieci poniżej 25 lat nadal otrzymujesz zasiłek na dziecko i ulgi podatkowe na dzieci, jeśli Twoje dziecko jest w trakcie szkolenia zawodowego lub edukacji szkolnej. Każdy miesiąc jest sprawdzany osobno, czy Twoje dziecko odbywa szkolenie zawodowe.

Szkolenie zawodowe może odbywać się zarówno w kraju, jak i za granicą. Nie musi to być środek, który jest obowiązkowy dla określonego zawodu. Chodzi raczej o zdobycie wiedzy i umiejętności, które są podstawą do wykonywania zamierzonego zawodu.

Za edukację uznaje się uczęszczanie do szkoły ogólnokształcącej, szkoły wyższej zawodowej lub uniwersytetu. Zasiłek na dziecko przysługuje również podczas szkolenia praktycznego, takiego jak nauka zawodu lub kursy korespondencyjne. Również doktorat po studiach oraz referendariat, uczęszczanie do szkoły mistrzowskiej, pobyt językowy za granicą lub staż zaliczają się do edukacji zawodowej. Również pobyt za granicą jako au pair jest uznawany za edukację zawodową, jeśli towarzysząca mu nauka języka obejmuje co najmniej dziesięć godzin tygodniowo. Programy „Work and Travel” zazwyczaj nie są uwzględniane.

Szkolenie praktyczne lub studia kończą się, gdy wynik egzaminu zostanie podany na piśmie. W tym miesiącu masz ostatni raz prawo do zasiłku na dziecko. Jeśli Twoje dziecko przerwie naukę lub po egzaminach, ale przed ogłoszeniem wyników podejmie pracę na pełny etat, prawo do zasiłku natychmiast wygasa.

Kiedy uznaje się szkolenie zawodowe lub edukację szkolną mojego pełnoletniego dziecka?

Jak oceniane są różne szkolenia jako środek całościowy?

Kilka etapów kształcenia jako jednolita miara

Wiele dzieci odbywa kilka etapów kształcenia, np. nauka zawodu i studia. Dotychczas o prawie do zasiłku rodzinnego decydowało, czy jest to pierwsze, czy drugie wykształcenie. Podczas gdy pierwsze wykształcenie oferuje ograniczone korzyści podatkowe, koszty uzyskania przychodu przy drugim wykształceniu są nieograniczenie odliczane – jednak tylko przy maksymalnie 20 godzinach pracy w tygodniu.

Wielostopniowe kształcenie zawodowe: Nowa sytuacja prawna

Zgodnie z orzecznictwem BFH (wyrok z 15.04.2015, V R 27/14) dalsze kształcenie może nadal być uznawane za pierwsze wykształcenie, jeśli:

• istnieje bliski związek czasowy i merytoryczny z pierwszym wykształceniem oraz
• cel zawodowy nie został jeszcze osiągnięty.

Taka sytuacja nazywana jest wielostopniowym kształceniem zawodowym.

Zalety wielostopniowego kształcenia zawodowego

Dla rodziców:
Prawo do zasiłku rodzinnego pozostaje – niezależnie od zatrudnienia dziecka.

Dla dzieci:
Wydatki na dalsze kształcenie mogą być nieograniczenie odliczane jako koszty uzyskania przychodu, gdy ukończono pierwsze wykształcenie.

Koszty uzyskania przychodu: Rozróżnienie pozostaje

Dla odliczenia kosztów uzyskania przychodu jako pierwsze wykształcenie liczy się tylko takie, które:

• trwa co najmniej 12 miesięcy w pełnym wymiarze godzin,
• kończy się egzaminem.

Od drugiego wykształcenia wszystkie koszty są nieograniczenie odliczane; straty mogą być przenoszone.

Przykład: Wielostopniowe kształcenie

Hans ukończył w lutym 2012 roku naukę zawodu jako elektronik i od sierpnia uczęszcza do szkoły średniej zawodowej w celu przygotowania do studiów. Chociaż w międzyczasie pracuje na pełny etat, BFH uznaje bliski związek czasowy i merytoryczny – całe kształcenie uznaje się za jednolitą miarę. Wynik: Prawo do zasiłku rodzinnego pozostaje.

Orzeczenia BFH: Brak zasiłku rodzinnego przy kształceniu zawodowym w trybie zaocznym

BFH w kilku orzeczeniach wyjaśnił:
Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeśli dalsze kształcenie odbywa się obok pracy na pełny etat i praca jest na pierwszym miejscu. Typowe przypadki:

• Studia zaoczne przy 40-godzinnym tygodniu pracy
• Szkoła mistrzowska wieczorami, praca na pełny etat w ciągu dnia
• Szkolenie na specjalistę obok pracy na pełny etat

Nawet jeśli decyzje zostały częściowo odesłane do sądów niższej instancji, BFH wskazuje na wyraźną linię: Praca na pełny etat = brak zasiłku rodzinnego, jeśli kształcenie odbywa się obok.

Schemat badania: Kiedy mamy do czynienia z jednolitym kształceniem?

1. Związek merytoryczny: Czy drugie wykształcenie opiera się na pierwszym?
   → Jeśli nie: Prawo tylko przy maks. 20 godzinach pracy w tygodniu.
2. Związek czasowy:
   Czy drugie wykształcenie następuje wkrótce po pierwszym?
   → Jeśli nie: Również należy przestrzegać zasady maks. 20 godzin.
   Uwaga: Kilka miesięcy przerwy jest dopuszczalne (BFH, III R 32/17).
3. Zatrudnienie po pierwszym ukończeniu:
   Czy kwalifikacje są już wykorzystywane zawodowo?
   → Jeśli tak: Brak zasiłku rodzinnego, ponieważ praca jest na pierwszym miejscu.
   → Jeśli nie: Prawo do zasiłku rodzinnego możliwe, jeśli kształcenie przeważa.
4. Ocena całościowa:
   Czy kształcenie obiektywnie jest na pierwszym miejscu, czy tylko obok pracy?
   - Przy pracy na pół etatu z naciskiem na kształcenie → Prawo do zasiłku rodzinnego raczej tak.
   - Przy pracy na pełny etat z kursami wieczorowymi → Prawo do zasiłku rodzinnego raczej nie.
   - Przypadek graniczny: Niewielkie przekroczenie granicy 20 godzin może być nieszkodliwe, jeśli kształcenie jest wyraźnie na pierwszym miejscu.

Uwaga: Ulga na dziecko

Te same kryteria mają zastosowanie do prawa do ulgi na dziecko w podatku dochodowym. 

Wniosek: Czy kilka szkoleń jest uznawanych za jednolite kształcenie zawodowe, zależy od związku merytorycznego i czasowego oraz roli ewentualnego zatrudnienia. Zasiłek rodzinny przysługuje tylko wtedy, gdy kształcenie jest na pierwszym miejscu – nie zatrudnienie.

Jak oceniane są różne szkolenia jako środek całościowy?

Czy zachowam prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko nie znajdzie miejsca szkoleniowego?

Jeśli dziecko nie podejmie miejsca szkoleniowego, wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego jest następujący:

• Starania o szkolenie: Dziecko jest uwzględniane podatkowo tylko wtedy, gdy poważnie stara się o miejsce szkoleniowe i może udokumentować te starania odpowiednimi dokumentami.
• Nieprzyjęcie oferowanego miejsca szkoleniowego: Jeśli dziecku zostanie zaoferowane miejsce szkoleniowe, ale nie przyjmie go z powodów osobistych, dziecko nie jest już uważane za "chętne do szkolenia". W takich przypadkach prawo do zasiłku rodzinnego wygasa z końcem okresu przyjęcia miejsca szkoleniowego.
• Przesunięcie rozpoczęcia szkolenia: Przesunięcie rozpoczęcia szkolenia z powodów szkolnych, studenckich lub organizacyjnych nie wpływa na uznanie chęci szkolenia. Również tymczasowa choroba dziecka może uzasadniać przesunięcie.
• Przerwa w szkoleniu z powodu choroby: Jeśli dziecko nie może rozpocząć szkolenia z powodu choroby i nie można przewidzieć końca choroby, zazwyczaj nie ma prawa do zasiłku rodzinnego.
• Zgłoszenie jako poszukujący pracy lub miejsca szkoleniowego: Dzieci muszą niezwłocznie zgłosić się jako poszukujące pracy lub miejsca szkoleniowego w przypadku dłuższych okresów oczekiwania na miejsce szkoleniowe lub przerw w szkoleniu, najlepiej krótko po zakończeniu lub przerwaniu szkolenia. Dziecko poszukujące pracy jest uwzględniane do 21. roku życia, a dziecko poszukujące miejsca szkoleniowego do 25. roku życia.
• Uwaga podczas choroby: Jeśli dziecko zachoruje podczas szkolenia, prawo do zasiłku rodzinnego zazwyczaj pozostaje w mocy, o ile stosunek szkoleniowy trwa podczas choroby.
• Dłuższa choroba a szkolenie: Jeśli choroba trwa dłużej niż sześć miesięcy, decyzja o tym, czy można spodziewać się kontynuacji szkolenia, jest podejmowana indywidualnie. Jeśli nie, zasiłek rodzinny nie jest dłużej przyznawany.
• Zakończenie szkolenia z powodu choroby: Jeśli stosunek szkoleniowy zostanie zakończony z powodu choroby dziecka, a choroba nie jest tymczasowa, prawo do zasiłku rodzinnego wygasa. W takich przypadkach można rozważyć uwzględnienie jako "dziecko poszukujące miejsca szkoleniowego" lub "dziecko niepełnosprawne", w zależności od okoliczności.
• Choroba trwająca dłużej niż sześć miesięcy: W takich przypadkach można rozważyć uwzględnienie jako "dziecko niepełnosprawne". Pod pewnymi warunkami zasiłek rodzinny może być przyznawany również po ukończeniu 25. roku życia.

Zaświadczenia i dowody: W wielu przypadkach wymagane są zaświadczenia lekarskie lub inne dowody, aby utrzymać prawo do zasiłku rodzinnego.

Ogólnie rzecz biorąc, wpływ na prawo do zasiłku rodzinnego zależy od różnych czynników, w tym od przyczyn niepodjęcia szkolenia i czasu trwania choroby. W takich przypadkach zaleca się wczesny kontakt z kasą rodzinną i dostarczenie wymaganych dowodów, aby utrzymać prawo do zasiłku rodzinnego.

Czy zachowam prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko nie znajdzie miejsca szkoleniowego?

Jakie skutki mają przerwy w edukacji na moje prawo do zasiłku na dziecko?

Między dwoma okresami edukacji mogą upłynąć do czterech pełnych miesięcy kalendarzowych. Przez ten czas przysługuje zasiłek na dziecko, o ile dziecko nie ukończyło 25 lat. Jeśli w tym czasie nie podjęło nauki, musisz udowodnić, że starało się o miejsce, np. poprzez odpowiednie listy motywacyjne lub odmowy oraz ewentualnie zgłoszenie do urzędu pracy. W takim przypadku zasiłek na dziecko i ulgi podatkowe mogą być przyznawane dłużej.

Jeśli okres przejściowy trwa dłużej niż cztery miesiące, np. gdy Twoje dziecko po maturze podróżuje przez pół roku po świecie, tracisz swoje roszczenia od samego początku. Przerwa w nauce nie może trwać dłużej niż cztery pełne miesiące kalendarzowe, co oznacza, że musi się zakończyć najpóźniej w miesiącu po czwartym miesiącu.

Typowe przerwy w nauce to np. okres przejściowy między maturą a studiami lub czas przed lub po służbie wolontariackiej lub służbie wojskowej.

Przykład: Twoja córka zdaje maturę i kończy szkołę 15 maja. Naukę lub studia powinna rozpocząć najpóźniej w październiku, abyście jako rodzice mogli nadal otrzymywać zasiłek na dziecko lub ulgi podatkowe w okresie przejściowym.

Aktualnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nie przysługuje zasiłek na dziecko, jeśli dziecko nie może rozpocząć nauki z powodu choroby, a koniec choroby nie jest przewidywalny (wyrok BFH z 12.11.2020, III R 49/18).

Aktualnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł również, że przerwanie służby wolontariackiej z powodu choroby prowadzi do utraty prawa do zasiłku na dziecko (wyrok BFH z 9.9.2020, III R 15/20).

Jakie skutki mają przerwy w edukacji na moje prawo do zasiłku na dziecko?

Czy mogę otrzymać zasiłek na dziecko, jeśli moje dziecko jest bezrobotne?

Rodzice mają prawo do zasiłku na dziecko lub ulg podatkowych na dziecko, nawet jeśli ich pełnoletnie dziecko jest bezrobotne i nie ukończyło jeszcze 21. roku życia. Warunkiem jest, aby dziecko było zarejestrowane jako poszukujące pracy w agencji pracy, jobcenter lub odpowiednim urzędzie w UE/EOG lub Szwajcarii (§ 32 ust. 4 zdanie 1 nr 1 EStG).

Zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin jest nieszkodliwe

Prawo do zasiłku na dziecko istnieje również wtedy, gdy dziecko podejmuje pracę w niepełnym wymiarze godzin lub krótkoterminową:

• Maksymalnie 556 Euro średniego miesięcznego wynagrodzenia (Minijob)
• Krótkoterminowe zatrudnienie: maksymalnie 3 miesiące lub 70 dni roboczych w roku, nie zawodowo
• Tygodniowy czas pracy poniżej 15 godzin

W takich przypadkach dziecko nadal jest uważane za bezrobotne.

Kiedy kończy się rejestracja jako poszukujący pracy?

Prawo do zasiłku na dziecko wygasa, gdy kończy się rejestracja jako poszukujący pracy. Zgodnie z orzeczeniem Federalnego Trybunału Finansowego (BFH-Urteil z 22.09.2022, III R 37/21) ma to miejsce tylko w określonych warunkach:

Rejestracja jako poszukujący pracy kończy się:

• Na wyraźny wniosek dziecka (§ 38 ust. 4 zdanie 1 nr 2 SGB III analogicznie)
• Przez skutecznie ogłoszoną decyzję o zaprzestaniu agencji pracy
• W przypadku naruszenia obowiązków przez dziecko, które uzasadniają zaprzestanie pośrednictwa (§ 38 ust. 3 zdanie 2 SGB III)

Jeśli nie ma naruszenia obowiązków ani wyrejestrowania, rejestracja jako poszukujący pracy pozostaje w mocy dla celów zasiłku na dziecko – ewentualnie do 21. urodzin.

Instrukcja służbowa Kindergeld 2025 (DA-KG 2025)

Kasy rodzinne kierują się aktualną instrukcją służbową Kindergeld 2025 (DA-KG 2025 Tz. A 14.1). Ważne punkty:

• Jeśli zaprzestanie pośrednictwa nastąpiło słusznie, prawo do zasiłku na dziecko wygasa.
• Nieszkodliwe pozostają: zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin, działalność na własny rachunek poniżej 15 godzin tygodniowo, prace interwencyjne zgodnie z § 16d SGB II
• Uznawana jest również rejestracja jako poszukujący pracy w UE/EOG lub Szwajcarii.
• Dowód stanowi zaświadczenie z agencji pracy lub jobcenter – np. za pomocą formularza KG 11a. Dalsze kontrole nie są wymagane.

Ważna uwaga

Instrukcja służbowa Kindergeld nie jest przepisem prawnym, lecz wewnętrzną instrukcją administracyjną. Dla sądów finansowych nie jest wiążąca – decydujące są wyłącznie ustawa i orzecznictwo.

Czy mogę otrzymać zasiłek na dziecko, jeśli moje dziecko jest bezrobotne?

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko odbywa służbę ochotniczą?

Dzieci w wieku od 18 do 25 lat (do ukończenia 25. roku życia) są uwzględniane podatkowo, jeśli odbywają wolontariat socjalny, wolontariat ekologiczny lub inne określone służby wolontariackie. Od 2012 roku obejmuje to w szczególności Niemiecką Służbę Wolontariacką (Bufdi) oraz inną służbę za granicą zgodnie z §5 ustawy o Niemieckiej Służbie Wolontariackiej.

Rok wolontariatu w rozumieniu ustawy o młodzieżowej służbie wolontariackiej może być również odbyty za granicą. Ważne jest, aby organizator miał siedzibę główną w Niemczech.

Jeśli dziecko uczestniczy w europejskim programie "Młodzież w działaniu", może otrzymywać zasiłek na dziecko przez okres do dwunastu miesięcy.

Dziecko może być również uwzględnione, jeśli odbywa Międzynarodową Młodzieżową Służbę Wolontariacką, wolontariat rozwojowy "weltwärts" lub wolontariat "dla wszystkich pokoleń".

Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nie przysługuje zasiłek na dziecko, które ukończyło 25. rok życia i jest w trakcie edukacji, jeśli zobowiązało się do wieloletniej służby w ochronie przeciwkatastroficznej i zostało zwolnione ze służby wojskowej (wyrok z 19.10.2017, III R 8/17). Decyzja ta ma również wpływ na inne służby w ochronie przeciwkatastroficznej wykonywane obok edukacji, które skutkowały zwolnieniem z obowiązku służby wojskowej (np. służby medyczne w Niemieckim Czerwonym Krzyżu, Pomocy Ratunkowej Johanniterów lub Malteser Hilfsdienst, służby techniczne w Niemieckiej Agencji Pomocy Technicznej).

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko odbywa służbę ochotniczą?

Jak długo otrzymam zasiłek na dziecko niepełnosprawne?

Na dziecko niepełnosprawne otrzymasz zasiłek rodzinny lub ulgi podatkowe bez ograniczeń czasowych, jeśli spełnione są określone warunki:

Dziecko jest uwzględniane podatkowo, jeśli z powodu niepełnosprawności fizycznej, umysłowej lub psychicznej nie jest w stanie się utrzymać. Oznacza to, że nie może pokryć kosztów utrzymania i dodatkowych potrzeb wynikających z niepełnosprawności z własnych dochodów i majątku.

Można to zazwyczaj udokumentować za pomocą legitymacji inwalidzkiej, w której wpisano cechę „H” i jeśli stopień niepełnosprawności wynosi co najmniej 50 procent. Fakt, że dziecko nie pracuje, nie może być spowodowany złą sytuacją na rynku pracy, lecz musi wynikać z niepełnosprawności.

Aby skorzystać z uwzględnienia podatkowego bez ograniczenia wiekowego dziecka, niepełnosprawność musi wystąpić przed ukończeniem 25. roku życia.

Jak długo otrzymam zasiłek na dziecko niepełnosprawne?

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko podczas kształcenia zawodowego mojego dziecka?

Solange Państwa dziecko nie ukończyło 25. roku życia i odbywa szkolenie zawodowe, mają Państwo prawo do zasiłku rodzinnego lub ulgi na dziecko. Może to być szkolenie zawodowe, studia lub na przykład uczęszczanie do kolegium, szkoły zawodowej lub technikum.

Jeśli dziecko musi tymczasowo przerwać naukę z powodu choroby lub macierzyństwa, prawo do zasiłku rodzinnego nadal obowiązuje. To samo dotyczy czteromiesięcznego okresu przejściowego między dwoma etapami edukacji, ewentualnie dłużej, jeśli dziecko początkowo bezskutecznie starało się o podjęcie nauki.

W przypadku dzieci zarejestrowanych jako bezrobotne zasiłek rodzinny może być wypłacany do 21. urodzin, nawet jeśli pracują na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Federalny Trybunał Finansowy (BFH) w dwóch poniższych orzeczeniach uznał szkolenie zawodowe:

Poważne przygotowanie do matury dla osób niebędących uczniami jest - przynajmniej od miesiąca rejestracji na egzamin - uznawane za szkolenie zawodowe (BFH, 18.03.2009, Az. III R 26/06)

Poważne i intensywne przygotowanie do egzaminu poprawkowego jest również częścią szkolenia zawodowego, nawet jeśli formalny stosunek szkoleniowy już nie istnieje (BFH, 2.4.2009, Az. III R 85/08).

Ważne: W przypadku przerw w nauce trwających dłużej niż cztery miesiące dzieci powinny koniecznie zarejestrować się jako poszukujące pracy lub miejsca szkoleniowego, i to możliwie jak najszybciej po zakończeniu lub przerwaniu nauki. Wtedy ograniczenie do czteromiesięcznego okresu nie ma zastosowania. Dziecko poszukujące pracy jest uwzględniane do 21. roku życia, a dziecko poszukujące miejsca szkoleniowego do 25. roku życia.

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko podczas kształcenia zawodowego mojego dziecka?

W jaki sposób i kiedy uwzględnia się dzieci niepełnosprawne w zeznaniu podatkowym?

Dziecko niepełnosprawne jest uwzględniane podatkowo u rodziców, jeśli z powodu niepełnosprawności fizycznej, umysłowej lub psychicznej nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Decydujące jest również, że niepełnosprawność wystąpiła przed 25. urodzinami dziecka. Wtedy może być uwzględniane podatkowo bez ograniczenia wiekowego. Uwzględnienie podatkowe dotyczy następujących punktów:

Kwota ryczałtowa z tytułu niepełnosprawności
W zależności od stopnia niepełnosprawności każdej osobie niepełnosprawnej przysługuje kwota ryczałtowa z tytułu niepełnosprawności, która pokrywa wszystkie bieżące, typowe i bezpośrednio związane z niepełnosprawnością dodatkowe wydatki. Kwota ta (od 384 Euro do 7.400 Euro) przysługuje również dzieciom. Rodzice mogą przenieść na siebie kwotę ryczałtową dziecka.

Kwota ryczałtowa z tytułu opieki
Oprócz kwoty ryczałtowej z tytułu niepełnosprawności mogą Państwo skorzystać z kwoty ryczałtowej z tytułu opieki. W 2021 roku kwota ryczałtowa z tytułu opieki domowej przy stopniu opieki 4 lub 5 została podwojona, a nowa kwota ryczałtowa została wprowadzona dla stopni opieki 2 i 3. Kwota ryczałtowa wynosi:

• przy stopniu opieki 2: 600 Euro
• przy stopniu opieki 3: 1.100 Euro
• przy stopniu opieki 4 lub 5 lub bezradności: 1.800 Euro

Nadzwyczajne obciążenia
Koszty wynikające z niepełnosprawności dziecka, np. pobyt w domu opieki lub koszty ambulatoryjnej opieki pielęgniarskiej, mogą Państwo odliczyć jako nadzwyczajne obciążenia w zeznaniu podatkowym.

Zasiłek rodzinny, ulga podatkowa na dziecko i ulga BEA
Mogą Państwo otrzymywać zasiłek rodzinny na niepełnosprawne dziecko również po ukończeniu 18. lub 25. roku życia lub skorzystać z ulgi podatkowej na dziecko oraz ulgi na potrzeby związane z opieką, wychowaniem lub kształceniem (ulga BEA), jeśli niepełnosprawność dziecka wystąpiła przed ukończeniem 25. roku życia. Jednocześnie mają Państwo również prawo do dalszych ulg podatkowych związanych z zasiłkiem rodzinnym, np. dodatku na dziecko do dodatku emerytalnego.

Koszty opieki nad dzieckiem
Rodzice mogą odliczyć do 80 procent kosztów opieki nad dzieckiem, maksymalnie 4.800 Euro na dziecko, jako wydatki specjalne. Dotyczy to również dzieci niepełnosprawnych do 14. roku życia. W przypadku dzieci niepełnosprawnych mogą Państwo również ubiegać się o zwrot kosztów opieki po tym okresie. Dowodem jest zazwyczaj legitymacja osoby niepełnosprawnej, decyzja urzędu ds. zaopatrzenia, decyzja emerytalna lub orzeczenie lekarskie. Niepełnosprawność musi wystąpić przed ukończeniem 25. roku życia.

W jaki sposób i kiedy uwzględnia się dzieci niepełnosprawne w zeznaniu podatkowym?

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko nie otrzyma miejsca szkoleniowego?

Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nie przysługuje zasiłek na dziecko, jeśli dziecko nie może rozpocząć nauki z powodu choroby, a zakończenie choroby nie jest przewidywalne (wyrok BFH z 12.11.2020, III R 49/18).

Ważne: W przypadku przerw w nauce trwających dłużej niż cztery miesiące dzieci powinny koniecznie zgłosić się jako poszukujące pracy lub miejsca nauki, i to możliwie jak najszybciej po zakończeniu lub przerwaniu nauki. Wtedy zasiłek na dziecko będzie wypłacany również w okresie przerwy dłuższej niż cztery miesiące. Dziecko poszukujące pracy jest uwzględniane do 21. roku życia, a dziecko poszukujące miejsca nauki do 25. roku życia.

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko nie otrzyma miejsca szkoleniowego?

Co się stanie, jeśli dziecko nie podejmie nauki?

Rodzice mają zasadniczo prawo do zasiłku na dziecko lub ulgi podatkowej na dziecko, jeśli ich dziecko ma ponad 18 lat i stara się o miejsce szkoleniowe, ale go nie znalazło (§ 32 ust. 4 nr 2c EStG). Warunkiem jest, aby dziecko mogło udokumentować swoją chęć podjęcia nauki odpowiednimi dowodami, takimi jak aplikacje lub odmowy.

Prawo do zasiłku na dziecko w okresie oczekiwania

Dziecko jest również brane pod uwagę, jeśli miejsce szkoleniowe lub studenckie zostało mu przyznane dopiero w następnym roku. W takim przypadku prawo do zasiłku na dziecko przysługuje nieprzerwanie, niezależnie od czteromiesięcznego limitu, o ile dziecko czeka na rozpoczęcie nauki.

Co się dzieje, jeśli dziecko nie przyjmie miejsca szkoleniowego?

Jeśli dziecko nie skorzysta z oferty miejsca szkoleniowego lub studenckiego i nie przyjmie go z powodów osobistych, prawo do zasiłku na dziecko wygasa. Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że dziecko, które odrzuca miejsce szkoleniowe, nie jest już uważane za chętne do nauki, co powoduje wygaśnięcie zasiłku na dziecko po upływie terminu przyjęcia (wyrok BFH z 26.8.2014, XI R 14/12).

Przesunięcie rozpoczęcia nauki

Przesunięcie rozpoczęcia nauki z powodów organizacyjnych szkoły lub zakładu jest nieszkodliwe, jeśli dziecko ma zapewnione miejsce. Również przesunięcie z powodu tymczasowej choroby jest akceptowane, o ile nauka może rozpocząć się później (wyrok BFH z 28.5.2013, XI R 38/11).

Choroba bez przewidywanego końca

Federalny Trybunał Finansowy orzekł jednak, że nie ma prawa do zasiłku na dziecko, jeśli dziecko nie może rozpocząć nauki z powodu choroby, a koniec choroby nie jest przewidywalny (wyrok BFH z 12.11.2020, III R 49/18).

Zasiłek na dziecko w przypadku oczekiwania dłuższego niż cztery miesiące

Jeśli czas oczekiwania na miejsce szkoleniowe lub przerwa trwa dłużej niż cztery miesiące, dziecko musi koniecznie zgłosić się jako poszukujące miejsca szkoleniowego lub poszukujące pracy, aby zachować prawo do zasiłku na dziecko. Dziecko poszukujące miejsca szkoleniowego jest brane pod uwagę do 25. roku życia, podczas gdy dziecko poszukujące pracy ma prawo do zasiłku na dziecko tylko do 21. roku życia.

Ważne: Jeśli dziecko nie zgłosi się w odpowiednim czasie jako poszukujące pracy lub miejsca szkoleniowego, prawo do zasiłku na dziecko całkowicie wygasa na czas przejściowy. Tak orzekł Sąd Finansowy w Münster, że rodzice stracili prawo do zasiłku na dziecko, ponieważ dziecko nie było zgłoszone jako poszukujące miejsca szkoleniowego podczas pandemii (wyrok FG Münster z 14.6.2022, 13 K 745/21 Kg).

Specjalne przepisy podczas pandemii koronawirusa

Jeśli nauka nie może być obiektywnie kontynuowana z powodu pandemii koronawirusa, prawo do zasiłku na dziecko może pozostać podobnie jak w przypadku przerwy spowodowanej chorobą lub ochroną macierzyńską. Jednak Sąd Finansowy w Szlezwiku-Holsztynie orzekł, że nie ma chęci podjęcia nauki, jeśli dziecko z własnej woli przerwie naukę podczas pandemii koronawirusa i nie zgłosi się jako poszukujące miejsca szkoleniowego ani nie podejmie aktywnych starań o miejsce szkoleniowe (wyrok z 27.3.2024, 5 V 71/23).

Co się stanie, jeśli dziecko nie podejmie nauki?

Uwzględnienie dzieci w okresie przejściowym

Na dzieci w wieku od 18 do 25 lat przysługuje zasiłek rodzinny na okres przejściowy do czterech pełnych miesięcy kalendarzowych między dwoma etapami kształcenia. To samo dotyczy okresu między etapem kształcenia a służbą ochotniczą, taką jak rok służby socjalnej lub ekologicznej czy Federalna Służba Ochotnicza. Od 2015 r. dotyczy to również okresu przejściowego między kształceniem a ochotniczą służbą wojskową i odwrotnie (§ 32 ust. 4 nr 2b EStG).

Jeśli dziecko ma zapotwierdzenie przyjęcia na szkolenie, zasiłek rodzinny może być wypłacany nawet dłużej niż cztery miesiące.

W przeciwnym razie, aby zapobiec utracie zasiłku rodzinnego po przekroczeniu czteromiesięcznego okresu, dziecko powinno zarejestrować się jako bezrobotne na okres przejściowy. Jest to możliwe przynajmniej do 21. urodzin.

Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że przerwanie służby ochotniczej z powodu choroby prowadzi jednak do utraty prawa do zasiłku rodzinnego (wyrok BFH z 9.9.2020, III R 15/20).

Ważne: W przypadku przerw w nauce trwających dłużej niż cztery miesiące dzieci powinny koniecznie zarejestrować się jako poszukujące pracy lub miejsca szkoleniowego, i to jak najszybciej po zakończeniu lub przerwaniu nauki. Wtedy zasiłek rodzinny będzie wypłacany również po czteromiesięcznej przerwie. Dziecko poszukujące pracy jest uwzględniane do 21. roku życia, a dziecko poszukujące miejsca szkoleniowego do 25. roku życia.

Uwzględnienie dzieci w okresie przejściowym

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko nie znajdzie pracy?

Jeśli Twoje dziecko jest bezrobotne, możesz nadal otrzymywać zasiłek na dziecko lub ulgi podatkowe do 21. urodzin.

Minijob nie zagraża Twojemu prawu do zasiłku na dziecko. Jednak dziecko musi być zarejestrowane jako poszukujące pracy w urzędzie pracy. Niezależnie od tego, powinieneś również jak najwcześniej poinformować kasę rodzinną, jeśli Twoje dziecko ubiega się o miejsce szkoleniowe.

Jak zabezpieczyć prawo do zasiłku na dziecko, jeśli moje dziecko nie znajdzie pracy?

Jakie służby ochotnicze są objęte ulgą?

Jeśli dziecko po zakończeniu obowiązku szkolnego odbywa służbę ochotniczą, rodzice mogą do ukończenia 25. roku życia nadal otrzymywać zasiłek na dziecko oraz inne ulgi podatkowe (np. kwota wolna na dziecko).

Preferowane służby ochotnicze

Następujące służby ochotnicze są uznawane podatkowo:

• Freiwilliges Soziales Jahr (FSJ)
• Freiwilliges Ökologisches Jahr (FÖJ)
• Bundesfreiwilligendienst (BFD)
• Europejska Służba Wolontariacka w ramach Erasmus+
• Międzynarodowa Młodzieżowa Służba Wolontariacka
• weltwärts
• kulturweit
• Freiwilligendienst aller Generationen
• Wolontariat zagraniczny zgodnie z § 5 BFDG

Uwaga: W przypadku Europejskiej Służby Wolontariackiej w programie Erasmus+ warunkiem jest, aby służba była częścią projektu zatwierdzonego przez agencję krajową.
(Orzeczenie BFH z dnia 01.07.2020, III R 51/19)

Nieobjęte: ochotnicza służba wojskowa

Ochotnicza służba wojskowa zgodnie z § 58b Ustawy o żołnierzach zasadniczo nie jest objęta.

Wyjątek: Od 2015 r. szkolenie podstawowe i następujące po nim szkolenie na stanowisku służbowym są uznawane za szkolenie zawodowe. W tym czasie przysługuje zasiłek na dziecko i ulgi podatkowe.

Przez pierwsze cztery miesiące wystarczy wiarygodny dowód rozpoczęcia służby; w przypadku dłuższego szkolenia należy udokumentować jego czas trwania.
(A 14.2 zdanie 2, DA-KG 2015)

Szczególny przypadek: służba w ochronie przed katastrofami

Zgodnie z BFH nie przysługuje zasiłek na dziecko dla dzieci powyżej 25. roku życia, które oprócz nauki zobowiązały się do wieloletniej służby w ochronie przed katastrofami i zostały zwolnione ze służby wojskowej.

Dotknięte organizacje:

• Niemiecki Czerwony Krzyż
• Johanniter-Unfall-Hilfe
• Malteser Hilfsdienst
• Technisches Hilfswerk (THW)

(Orzeczenie BFH z dnia 19.10.2017, III R 8/17)

Jakie służby ochotnicze są objęte ulgą?

Czy okresy przejściowe przed i po służbie ochotniczej również są objęte ulgą?

Tak, okresy przejściowe mogą pod pewnymi warunkami powodować przyznanie zasiłku na dziecko i ulg podatkowych związanych z dziećmi – pod warunkiem, że dziecko nie ukończyło 25 lat.

Co to jest okres przejściowy?

Okresy przejściowe to:

• między dwoma etapami kształcenia
• między kształceniem a służbą ochotniczą
• między służbą ochotniczą a kształceniem

Okres przejściowy może trwać maksymalnie cztery pełne miesiące kalendarzowe. Kolejny etap musi się rozpocząć najpóźniej w piątym miesiącu. Termin jest obliczany miesięcznie, a nie dziennie.

Ważne: Jeśli okres przejściowy trwa dłużej niż cztery miesiące – nawet bez winy dziecka – prawo do zasiłku na dziecko całkowicie wygasa na ten okres, a więc także z mocą wsteczną za pierwsze cztery miesiące.

Ochotnicza służba wojskowa

Od 2015 r. okresy przejściowe przed i po ochotniczej służbie wojskowej (zgodnie z § 58b Ustawy o żołnierzach) są również objęte ulgą – do czterech miesięcy każdy. Dotyczy to sytuacji, gdy dziecko przerywa naukę z powodu służby wojskowej.

Aktualne orzeczenia i przypadki praktyczne

1. Przerwanie służby ochotniczej z powodu choroby

Przedwczesne przerwanie służby ochotniczej z powodów zdrowotnych prowadzi do utraty prawa do zasiłku na dziecko. (Wyrok BFH z dnia 09.09.2020, III R 15/20)

2. Opóźnienie spowodowane koronawirusem

Dziecko, które nie mogło rozpocząć rocznego wolontariatu socjalnego w ciągu czterech miesięcy po ukończeniu szkoły – np. z powodu przesunięcia spowodowanego pandemią – traci prawo do zasiłku na dziecko za cały okres przejściowy.

Sąd Finansowy w Münster odrzucił regulację uznaniową.

Uwaga: W takich przypadkach dziecko powinno było zarejestrować się jako poszukujące pracy lub szkolenia, aby zachować prawo do zasiłku na dziecko (do 21 lat). (FG Münster, wyrok z dnia 14.06.2022, 13 K 745/21 Kg)

Czy okresy przejściowe przed i po służbie ochotniczej również są objęte ulgą?

Czy odbycie ochotniczej służby wojskowej jest również objęte ulgą?

Samotna służba wojskowa nie daje prawa do zasiłku na dziecko ani ulg podatkowych na dzieci. Nie jest to uznawana służba wolontariacka w rozumieniu § 32 ust. 4 pkt 2d EStG, jak np. Federalna Służba Wolontariacka czy wolontariat socjalny/ekologiczny. Analogiczne ulgi nie są możliwe zgodnie z orzeczeniem Federalnego Trybunału Finansowego (BFH) z dnia 3.7.2014, III R 53/13.

JEDNAK: Prawo do zasiłku na dziecko może istnieć również podczas dobrowolnej służby wojskowej, jeśli spełnione są określone warunki – na przykład uznane szkolenie zawodowe, okres przejściowy lub czas oczekiwania na miejsce szkoleniowe.

Warunki uwzględnienia zgodnie z § 32 ust. 4 EStG

• Szkolenie zawodowe (§ 32 ust. 4 pkt 2a EStG): Trzymiesięczne szkolenie podstawowe i ewentualne szkolenie na stanowisku służbowym są uznawane za szkolenie zawodowe, o ile odbywają się w ramach kariery wojskowej (np. szkolenie oficerskie lub podoficerskie).
• Okres przejściowy (§ 32 ust. 4 pkt 2b EStG): Okresy przejściowe do czterech miesięcy między dwoma etapami szkolenia lub między szkoleniem a rozpoczęciem służby są objęte ulgą.
• Czas oczekiwania na miejsce szkoleniowe (§ 32 ust. 4 pkt 2c EStG): Zasiłek na dziecko może być również przyznany podczas służby wojskowej, jeśli dziecko nie może znaleźć miejsca szkoleniowego i poważnie stara się o szkolenie.

Aktualne orzeczenie BFH z dnia 20.2.2025 (III R 43/22)

Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że sama dobrowolna służba wojskowa nie daje prawa do zasiłku na dziecko. Jednak: Zasiłek na dziecko może być wypłacany, jeśli spełnione są inne warunki zgodnie z § 32 ust. 4 EStG – nawet przy czasie służby przekraczającym 20 godzin tygodniowo.

Przykład z orzeczenia:

• Syn odbył po maturze dziesięciomiesięczną dobrowolną służbę wojskową.
• Kasa rodzinna uznała tylko okres przejściowy i szkolenie podstawowe.
• Po szkoleniu podstawowym syn pełnił służbę w stopniu szeregowca.
• W tym czasie zdecydował się na studia, ale nie mógł ich od razu rozpocząć.
• BFH uznał prawo do zasiłku na dziecko również na okres między szkoleniem podstawowym a rozpoczęciem studiów, ponieważ dziecko nie mogło rozpocząć szkolenia z powodu braku możliwości.

Ważne: Szkolenie podstawowe nie prowadzi do ukończenia pierwszego szkolenia zawodowego w rozumieniu § 32 ust. 4 zdanie 2 EStG. Również pełnoetatowe zatrudnienie (np. jako żołnierz kontraktowy z więcej niż 20 godz./tydz.) nie wyklucza prawa do zasiłku na dziecko, jeśli np. rozpoczęcie studiów jest opóźnione z powodów organizacyjnych.

Obowiązek przedstawienia dowodów i współpraca

• Zasiłek na dziecko jest przyznawany tylko wtedy, gdy można udowodnić chęć podjęcia nauki i poszukiwanie miejsca szkoleniowego.
• Dzieci powyżej 18 roku życia muszą współpracować.
• Późniejsze twierdzenie o chęci podjęcia nauki nie wystarcza – musi istnieć konkretny dowód (np. dokumenty aplikacyjne).

Porada podatkowa:
Dokumentuj aplikacje i odmowy z wyprzedzeniem! Jeśli nie ma dowodu na dany miesiąc, prawo może zostać cofnięte – nawet w przypadku rzeczywistej chęci podjęcia nauki.

Świadczenia alimentacyjne w przypadku braku zasiłku na dziecko

Jeśli prawo do zasiłku na dziecko wygaśnie (np. z powodu zbyt długiego czasu oczekiwania), rodzice mogą ubiegać się o odliczenie alimentów na dziecko jako nadzwyczajne obciążenia zgodnie z § 33a ust. 1 EStG. W 2024 roku maksymalna miesięczna kwota wynosi 982 Euro.

Czy odbycie ochotniczej służby wojskowej jest również objęte ulgą?

Czy zasiłek na dziecko jest wypłacany również w przypadku dłuższego okresu przejściowego przed podjęciem studiów?

W niektórych krajach związkowych, takich jak Nadrenia-Palatynat, matura kończy się już w marcu. Studia rozpoczynają się jednak zazwyczaj dopiero w październiku, a szkolenie zawodowe często we wrześniu. Rodzice zastanawiają się więc, czy w tym czasie nadal przysługuje zasiłek na dziecko.

Zasada: okres przejściowy do czterech miesięcy

Zasiłek na dziecko przysługuje zgodnie z § 32 ust. 4 pkt 2b EStG zasadniczo tylko wtedy, gdy okres przejściowy między dwoma etapami kształcenia wynosi maksymalnie cztery pełne miesiące kalendarzowe.

Przykład:
Jeśli matura kończy się w marcu, studia lub szkolenie muszą rozpocząć się najpóźniej w sierpniu, aby wypłata zasiłku na dziecko była kontynuowana bez przerwy.

Dłuższy czas oczekiwania: dziecko nadal może być uwzględnione

Jeśli okres przejściowy trwa dłużej niż cztery miesiące, nie ma już prawa do zasiłku na podstawie § 32 ust. 4 pkt 2b EStG. Dziecko może jednak zostać uwzględnione zgodnie z § 32 ust. 4 pkt 2c EStG, jeśli z powodu braku miejsca szkoleniowego nie może rozpocząć nauki. Wymagania:

• Dziecko udokumentowało i poważnie stara się o miejsce na studiach lub szkoleniu.
• Istnieją aplikacje lub zgoda, ale rozpoczęcie jest możliwe dopiero w późniejszym terminie (np. w październiku).

Definicja początku i końca studiów

Zgodnie z orzeczeniem BFH z dnia 7.7.2021 r. studia rozpoczynają się od pierwszego udziału w zajęciach edukacyjnych – nie od momentu powiadomienia o wynikach egzaminów. Kończą się, gdy wszystkie egzaminy zostały złożone i pisemnie ogłoszone.

Ważne zgłoszenie w przypadku dłuższego czasu oczekiwania

Dzieci muszą niezwłocznie zgłosić się jako poszukujące miejsca szkoleniowego lub pracy, jeśli rozpoczęcie szkolenia się opóźnia:

• Jako poszukujące miejsca szkoleniowego: uwzględnienie do 25. roku życia.
• Jako poszukujące pracy: uwzględnienie do 21. roku życia.

Zasiłek na dziecko w przypadku choroby

• Krótkotrwała choroba w trakcie nauki: Prawo do zasiłku na dziecko pozostaje.
• Choroba dłuższa niż sześć miesięcy: Kasa rodzinna sprawdza, czy nauka będzie prawdopodobnie kontynuowana.
• Zakończenie nauki z powodu choroby: Prawo wygasa – chyba że dziecko jest uwzględnione jako niepełnosprawne lub poszukujące miejsca szkoleniowego.

Uwaga: W przypadku prawdopodobnie trwałej choroby dziecko może zostać uwzględnione jako „dziecko niepełnosprawne” – także po ukończeniu 25. roku życia (§ 32 ust. 4 zdanie 1 pkt 3 EStG).

Wskazówka: Wczesny kontakt z kasą rodzinną

W przypadku dłuższych okresów przejściowych lub choroby należy jak najszybciej poinformować kasę rodzinną. Ważne są odpowiednie dowody, takie jak:

• Dokumenty aplikacyjne lub zaświadczenia o przyjęciu,
• zaświadczenia lekarskie w przypadku choroby.

Aktualna instrukcja służbowa kas rodzinnych

Kasy rodzinne kierują się zaktualizowaną instrukcją służbową dotyczącą zasiłku na dziecko Federalnego Centralnego Urzędu Podatkowego (BZSt z dnia 26.5.2023, BStBl 2023 I s. 818). Wdraża ona wiążąco aktualne orzeczenia BFH.

Czy zasiłek na dziecko jest wypłacany również w przypadku dłuższego okresu przejściowego przed podjęciem studiów?

Czy zasiłek na dziecko przysługuje również w przypadku ochotniczej służby wojskowej?

Zasadniczo nie przysługuje zasiłek na dziecko podczas ochotniczej służby wojskowej, ponieważ nie jest ona uznawana za służbę ochotniczą w rozumieniu § 32 ust. 4 nr 2d EStG – w przeciwieństwie do np. Federalnej Służby Ochotniczej lub wolontariatu socjalnego. Analogiczne zastosowanie nie jest możliwe według BFH (wyrok z 03.07.2014, III R 53/13), ponieważ rodzice zazwyczaj nie ponoszą kosztów utrzymania dziecka podczas służby wojskowej.

Wyjątki: Zasiłek na dziecko możliwy pomimo ochotniczej służby wojskowej

Prawo do zasiłku na dziecko może jednak istnieć, jeśli dziecko spełnia następujące warunki:

• Szkolenie zawodowe (§ 32 ust. 4 nr 2a EStG),
• Okres przejściowy między szkoleniem a służbą wojskową (§ 32 ust. 4 nr 2b EStG),
• Oczekiwanie na miejsce szkoleniowe (§ 32 ust. 4 nr 2c EStG).

Aktualny wyrok Federalnego Trybunału Finansowego

BFH orzekł 20.02.2025 (III R 43/22), że sama ochotnicza służba wojskowa nie daje prawa do zasiłku na dziecko. Jednakże prawo może istnieć, jeśli dziecko czeka na miejsce szkoleniowe – nawet wtedy, gdy po szkoleniu podstawowym pracuje jako żołnierz ponad 20 godzin tygodniowo.

Przykład:
Dziecko odbywa 10-miesięczną ochotniczą służbę wojskową po maturze. Kasa rodzinna uznaje zasiłek na dziecko tylko na okres przejściowy i szkolenie podstawowe, ale nie na czas późniejszy do rozpoczęcia studiów. BFH nie zgadza się z tym: Nawet bez towarzyszącego szkolenia prawo może istnieć, jeśli dziecko nie mogło podjąć miejsca szkoleniowego – np. z powodów organizacyjnych studiów.

Ponadto: Szkolenie podstawowe nie jest uznawane za ukończone pierwsze szkolenie zawodowe w rozumieniu § 32 ust. 4 zdanie 2 EStG.

Terminowe dostarczenie dowodów

Osoba uprawniona do zasiłku na dziecko musi udowodnić poważne starania dziecka o miejsce szkoleniowe. Sama decyzja nie wystarczy – musi być udokumentowana aplikacjami itp. w tym samym miesiącu. W wyroku roszczenie za jeden miesiąc zostało odrzucone, ponieważ wola dziecka do podjęcia studiów zmaterializowała się dopiero później.

Wskazówka: Składaj wczesne aplikacje i dokumentuj dowody.

Czy zasiłek na dziecko przysługuje również w przypadku ochotniczej służby wojskowej?