Odprawa i zasada jednej piątej: Kiedy obowiązuje obniżona stawka podatkowa?

W przypadku przedwczesnego zakończenia stosunku pracy pracownicy często otrzymują odprawę. Od 2006 roku nie podlega ona już kwocie wolnej od podatku, ale nadal może być opodatkowana według obniżonej stawki zgodnie z tzw. zasadą jednej piątej (§ 34 EStG) – pod pewnymi warunkami.

Warunki stosowania zasady jednej piątej

Aby zastosować obniżone opodatkowanie, muszą być spełnione następujące warunki:

• Odprawa jest wypłacana skumulowana w jednym roku kalendarzowym.
• Roczny dochód z odprawą musi być wyższy niż dochód, który zostałby osiągnięty w przypadku niezakłóconego kontynuowania stosunku pracy.

Celem tej regulacji jest złagodzenie efektu progresji w podatku dochodowym, gdy odprawa powoduje wyjątkowo wysokie dochody w jednym roku.

Brak korzyści podatkowej przy niskiej odprawie

Zasada jednej piątej nie jest stosowana automatycznie. Pokazuje to wyrok Federalnego Trybunału Finansowego z 8 kwietnia 2014 r. (Az. IX R 33/13):

Obliczenie porównawcze: „wartość rzeczywista“ vs. „wartość docelowa“

Czy zasada jednej piątej ma zastosowanie, sprawdza się za pomocą obliczenia porównawczego:

• Wartość rzeczywista: Rzeczywisty dochód w roku otrzymania odprawy (w tym odprawa)
• Wartość docelowa: Fikcyjny dochód przy regularnym zatrudnieniu do końca roku (np. na podstawie dochodu z poprzedniego roku)

Uwaga:

Jeśli odprawa nie przekracza utraconych dochodów do końca roku, można uwzględnić inne dochody, które nie wystąpiłyby bez zakończenia stosunku pracy – np. zasiłek dla bezrobotnych.

Przykład:

Pan M. zakończył stosunek pracy w czerwcu 2025 r. i otrzymał odprawę w wysokości 35.000 Euro. Jego regularny roczny dochód wyniósłby 70.000 Euro.

W roku otrzymania odprawy uzyskał tylko 25.000 Euro wynagrodzenia oraz odprawę. Całkowity dochód wynosi 60.000 Euro – a więc mniej niż dochód przy niezakłóconej kontynuacji pracy.

Zasada jednej piątej nie może być zastosowana, ponieważ nie występuje progresywna strata.