Kiedy emeryci muszą złożyć zeznanie podatkowe?
Emeryci są zobowiązani do złożenia zeznania podatkowego, jeśli ich całkowity dochód przekracza roczną kwotę wolną od podatku. W 2025 roku kwota wolna od podatku wynosi:
- 12.096 Euro dla osób samotnych
- 24.192 Euro dla osób zamężnych/żonatych
Podlegające opodatkowaniu dochody:
- Emerytura ustawowa (formularz R)
- Prywatne renty
- Dochody z wynajmu (formularz V)
- Dochody kapitałowe (formularz KAP)
- Inne dochody
Udział emerytury podlegający opodatkowaniu:
Nie cała emerytura podlega opodatkowaniu. Udział podlegający opodatkowaniu zależy od roku rozpoczęcia emerytury:
- Dla nowych emerytów w 2025 roku: 83,5 % emerytury podlega opodatkowaniu.
- Dla emerytów, którzy przeszli na emeryturę przed 2005 rokiem: 50 % emerytury podlega opodatkowaniu.
Osobista kwota wolna od podatku na emeryturę jest ustalana w drugim roku emerytury i pozostaje niezmieniona przez całe życie. Podwyżki emerytury od trzeciego roku emerytury są w pełni opodatkowane.
Przykład:
Pan Mustermann jest emerytem ustawowym od 2005 roku i otrzymuje roczną emeryturę brutto w wysokości 30.000 Euro. Ponieważ dla rozpoczęcia emerytury w 2005 roku obowiązuje udział podlegający opodatkowaniu w wysokości 50 procent, 15.000 Euro jego emerytury podlega opodatkowaniu. Kwota ta stanowi jego dochody z emerytury ustawowej.
To, czy musi złożyć zeznanie podatkowe, zależy od tego, czy jego dochód podlegający opodatkowaniu po odliczeniu wydatków specjalnych i kwot ryczałtowych przekracza kwotę wolną od podatku. Jeśli jest niższy, podatek dochodowy nie jest naliczany i zazwyczaj nie ma obowiązku składania zeznania.
Kiedy emeryci muszą złożyć zeznanie podatkowe?
Jaka jest kwota ulgi wiekowej?
Kwota ulgi wiekowej może być wykorzystana przez emerytów i rencistów, którzy oprócz swoich świadczeń emerytalnych uzyskują dodatkowe dochody lub wynagrodzenie. Należą do nich na przykład:
- Dochody z wynajmu,
- Kapitał,
- Dochody z działalności gospodarczej,
- Dochody z prywatnych transakcji sprzedaży,
- Dochody z emerytury Riester.
Przed obliczeniem kwoty ulgi wiekowej urząd skarbowy odlicza określone kwoty ryczałtowe, takie jak ryczałtowa stawka oszczędnościowa i koszty uzyskania przychodu.
Jaka jest wysokość kwoty ulgi wiekowej?
Wysokość kwoty ulgi wiekowej zależy od roku urodzenia osoby podlegającej opodatkowaniu. Procent dochodów oraz kwota maksymalna są stopniowo obniżane. Dzięki ustawie o szansach na wzrost redukcja ta została spowolniona od 2023 roku. Procent zmniejsza się teraz rocznie tylko o 0,4 punktu procentowego (zamiast 0,8 punktu procentowego), a kwota maksymalna spada rocznie tylko o 19 Euro (zamiast 38 Euro).
Przykłady wysokości kwoty ulgi wiekowej:
- Rok urodzenia 1958 (ukończony 64. rok życia w 2022): Od 2023 roku kwota ulgi wiekowej wynosi 14,0% dochodów, maksymalnie 665 Euro.
- Rok urodzenia 1959 (ukończony 64. rok życia w 2023): Od 2024 roku kwota ulgi wiekowej wynosi 13,6% dochodów, maksymalnie 646 Euro.
- Rok urodzenia 1960 (ukończony 64. rok życia w 2024): Od 2025 roku kwota ulgi wiekowej wynosi 13,2% dochodów, maksymalnie 627 Euro.
- Rok urodzenia 1961 (ukończony 64. rok życia w 2025): Od 2026 roku kwota ulgi wiekowej wynosi 12,8% dochodów, maksymalnie 608 Euro.
Uwaga dotycząca okresu redukcji
Dostosowanie ustawowe wydłuża okres redukcji kwoty ulgi wiekowej do 2058 roku. Dzięki temu kwota dla młodszych roczników jest zmniejszana wolniej, ale zasadniczo pozostaje na całe życie.
Jaka jest kwota ulgi wiekowej?
Jakie renty należy wykazać w zeznaniu podatkowym?
Renty podlegają zasadniczo opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Istnieją różne zasady opodatkowania:
- Renty, które są opodatkowane według nowego udziału podlegającego opodatkowaniu, dokładniej: w pełnej wysokości po odliczeniu osobistej kwoty wolnej od podatku. Dotyczy to wszystkich rent z ustawowego ubezpieczenia emerytalnego, renty "Rürup" oraz rent z zawodowych funduszy emerytalnych.
- Renty, które są opodatkowane według korzystnego udziału w zyskach. Dotyczy to np. rent z prywatnych ubezpieczeń emerytalnych.
- Renty, które są opodatkowane według szczególnego udziału w zyskach zgodnie z § 55 EStDV. Dotyczy to rent dożywotnich o ograniczonym czasie trwania, np. rent z tytułu niezdolności do pracy z prywatnych ubezpieczeń.
- Renty, które są w pełnej wysokości opodatkowane jako "inne dochody". Dotyczy to przede wszystkim państwowo wspieranej renty Riester oraz niekorzystnego podatkowo wykorzystania umów Riester, a także świadczeń z zakładowych programów emerytalnych, których składki pozostały nieopodatkowane, np. z funduszy emerytalnych, kas emerytalnych i ubezpieczeń bezpośrednich.
- Renty, które są w pełnej wysokości opodatkowane jako "dochody z pracy najemnej". Dotyczy to emerytur urzędniczych, rent zakładowych z bezpośredniego zobowiązania lub z kasy wsparcia oraz odpowiednich świadczeń dla osób pozostałych przy życiu. Renty te nie są wykazywane w "Anlage R", lecz w "Anlage N".
- Renty, które są w pełnej wysokości zwolnione z podatku, np. renta z ustawowego ubezpieczenia wypadkowego. Tych rent nie trzeba wykazywać w zeznaniu podatkowym.
Pensionen gehören in die Anlage N
Emerytury, np. emerytury zakładowe, dla których otrzymali Państwo zaświadczenie o podatku od wynagrodzenia, proszę wpisać w Anlage N.
Jakie renty należy wykazać w zeznaniu podatkowym?
Rozpoczyna się kolejny etap wprowadzenia emerytury od 67. roku życia!
Następny etap rozpoczyna się w 2025 roku
W 2025 roku osoby urodzone w 1960 roku osiągną ustawowy wiek emerytalny wynoszący 65 lat. Jednak osoby, które w tym roku kończą 65 lat, nie mogą automatycznie przejść na emeryturę bez potrąceń. Powodem jest stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego do 67 lat, które obowiązuje od 2012 roku. Oznacza to, że również dla rocznika 1960 okres oczekiwania na emeryturę bez potrąceń się wydłuża.
Emerytura w wieku emerytalnym
Wiek emerytalny wzrasta od 2012 roku co roku – najpierw o jeden miesiąc na rocznik, a od rocznika 1959 o dwa miesiące. Dla rocznika 1960 oznacza to, że regularna emerytura bez potrąceń jest dostępna dopiero w wieku 65 lat i 10 miesięcy. Osoby, które w 2025 roku obchodzą 65. urodziny, muszą więc poczekać jeszcze około dziesięciu miesięcy, aby przejść na emeryturę bez potrąceń.
Emerytura dla osób szczególnie długo ubezpieczonych
Osoby szczególnie długo ubezpieczone, czyli osoby z co najmniej 45 latami składkowymi, mogły pierwotnie przejść na emeryturę bez potrąceń w wieku 63 lat. Dla roczników od 1953 roku wiek emerytalny jest również stopniowo podnoszony – o dwa miesiące na rocznik. Rocznik 1962, który w 2025 roku kończy 63 lata, może otrzymać emeryturę bez potrąceń dopiero w wieku 64 lat i 8 miesięcy. Od rocznika 1964 najwcześniejszy wiek emerytalny bez potrąceń to nawet 65 lat.
Emerytura dla długo ubezpieczonych
Osoby z co najmniej 35 latami ubezpieczenia mogą przejść na emeryturę już w wieku 63 lat – muszą jednak wtedy zaakceptować trwałe potrącenia. Wysokość potrącenia wynosi 0,3 % za każdy miesiąc wcześniejszego pobierania emerytury. Dla rocznika 1962, który w 2025 roku chce przejść na emeryturę w wieku 63 lat, oznacza to trwałe potrącenie w wysokości 13,2 %.
Emerytura dla osób niepełnosprawnych
Osoby niepełnosprawne o stopniu niepełnosprawności wynoszącym co najmniej 50 mogą przejść na wcześniejszą emeryturę pod pewnymi warunkami – pod warunkiem, że mają co najmniej 35 lat ubezpieczenia. Również tutaj obowiązuje stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego.
Rocznik 1960 może otrzymać emeryturę bez potrąceń w wieku 64 lat i 4 miesięcy, rocznik 1961 w wieku 64 lat i 6 miesięcy, a rocznik 1962 w wieku 64 lat i 8 miesięcy.
Wcześniejsze przejście na emeryturę jest możliwe, ale wiąże się z potrąceniami do 10,8 %. Na przykład rocznik 1964 może otrzymać emeryturę dla osób niepełnosprawnych najwcześniej w wieku 62 lat – jednak z pełnym potrąceniem.
Regulacja ochrony zaufania
Dla niektórych niepełnosprawnych ubezpieczonych nadal obowiązują przepisy przejściowe. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1964 roku, które były już niepełnosprawne 1 stycznia 2007 roku i otrzymywały dodatek adaptacyjny z górnictwa, mogą nadal przejść na emeryturę bez potrąceń w wieku 63 lat. Przejście na emeryturę w wieku 60 lat jest możliwe z potrąceniem w wysokości 10,8 %.
Renta z tytułu niezdolności do pracy
W przypadku całkowitej niezdolności do pracy możliwe jest wcześniejsze przejście na emeryturę. W 2025 roku wypłacana jest renta z tytułu niezdolności do pracy bez potrąceń od 65 roku życia. Osoby, które chcą skorzystać z renty wcześniej, muszą zaakceptować potrącenia w wysokości 0,3 % miesięcznie, maksymalnie jednak 10,8 %.
Renta wdowia lub wdowca
Wiek emerytalny dla dużej renty wdowiej lub wdowca jest stopniowo podnoszony do 2029 roku z 45 do 47 lat. W przypadku śmierci ubezpieczonego w 2025 roku wiek emerytalny dla dużej renty wdowiej/wdowca wynosi 45 lat i 16 miesięcy, czyli 46 lat i 4 miesiące. W przypadku osób pobierających małą rentę wdowią/wdowca następuje przekształcenie w dużą rentę wdowią/wdowca po osiągnięciu tego wieku.
Opodatkowanie emerytur
Opodatkowanie emerytur również wzrasta. W przypadku rozpoczęcia pobierania emerytury w 2025 roku podlegająca opodatkowaniu część emerytury wynosi 83,5 %. Ustalona osobista kwota wolna od podatku pozostaje niezmieniona od trzeciego roku emerytury. Od tego momentu emerytura jest w pełni opodatkowana po odliczeniu kwoty wolnej od podatku i ryczałtu na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro.
Rozpoczyna się kolejny etap wprowadzenia emerytury od 67. roku życia!
Emeryci: Zwolnienie z podatku od dodatku do emerytury podstawowej
Od 1.1.2021 istnieje podstawowa emerytura dla długoterminowego ubezpieczenia w ustawowym systemie emerytalnym. Nie jest to nowy rodzaj emerytury, lecz jedynie dodatek do ustawowej emerytury (wprowadzony ustawą o podstawowej emeryturze dla długoterminowego ubezpieczenia w ustawowym systemie emerytalnym z dochodami poniżej średniej oraz o dalszych środkach zwiększających dochody emerytalne - ustawa o podstawowej emeryturze - z 12.8.2020).
- Obliczanie indywidualnego dodatku podstawowej emerytury odbywa się według ustawowo określonej metody. W celu ustalenia potrzeby podstawowej emerytury przeprowadzana jest kontrola dochodów. Jeśli dochód przekracza ustawowo określone kwoty wolne od dochodu, dodatek podstawowej emerytury zostaje obniżony. Prawo do dodatku podstawowej emerytury może zatem różnić się w poszczególnych latach w wyniku kontroli dochodów.
- Wprowadzenie dodatku podstawowej emerytury miało na celu wzmocnienie zaufania do podstawowej obietnicy państwa socjalnego dotyczącej zabezpieczenia i wydajności ustawowego systemu emerytalnego. W tym kontekście należało również zapewnić, aby dodatek podstawowej emerytury, uznający dorobek życiowy uprawnionej osoby, nie został pomniejszony z punktu widzenia podatkowego.
Neu
Wstecznie od 2021 roku kwota emerytury wypłacana z tytułu podstawowego dodatku emerytalnego jest zwolniona z podatku. Dzięki temu dodatek podstawowej emerytury jest dostępny w pełnej wysokości bez obciążeń podatkowych i może w niezmienionej formie przyczynić się do zabezpieczenia środków do życia (§ 3 Nr. 14a EStG, wprowadzony ustawą roczną o podatku 2022).
W wielu przypadkach dodatek podstawowej emerytury został wypłacony już w 2021 roku. W związku z tym ta część kwoty została zgłoszona do administracji finansowej w oświadczeniu o poborze emerytury za 2021 rok – i potraktowana jako podlegająca opodatkowaniu. W celu wstecznego zwolnienia z podatku, instytucje ustawowego ubezpieczenia emerytalnego są teraz zobowiązane do przekazania skorygowanych oświadczeń o poborze emerytury do urzędu skarbowego i wykazania w nich wysokości nieopodatkowanego dodatku podstawowej emerytury.
Jeśli już złożono zeznanie podatkowe za 2021 rok i decyzja podatkowa stała się prawomocna, urząd skarbowy ją skoryguje. Jednak zmiana nastąpi tylko w zakresie wynikającym ze skorygowanego oświadczenia o poborze emerytury. Inne przepisy dotyczące zmian pozostają bez zmian (§ 52 ust. 4 zdanie 5 do 8 EStG).
Emeryci: Zwolnienie z podatku od dodatku do emerytury podstawowej
Których rent nie muszę wykazywać w zeznaniu podatkowym?
Renty podlegają zasadniczo opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Niektóre rodzaje rent są jednak w pełni zwolnione z podatku i nie muszą być zgłaszane. Należą do nich np.
- Renty z ustawowego ubezpieczenia wypadkowego (np. renty z towarzystw ubezpieczeń wypadkowych),
- Renty wojenne i dla osób ciężko poszkodowanych,
- Renty pieniężne wypłacane bezpośrednio w celu zadośćuczynienia za doznane krzywdy wynikające z niesprawiedliwości narodowosocjalistycznej lub NRD.
Renty odszkodowawcze na pokrycie zwiększonych potrzeb, za utracone alimenty i usługi oraz renty z tytułu zadośćuczynienia nie są uznawane za dochód.
Których rent nie muszę wykazywać w zeznaniu podatkowym?
Które renty podlegają opodatkowaniu?
Większość emerytur musi być opodatkowana. Należą do nich emerytura i renta z tytułu niezdolności do pracy, (duża i mała) renta wdowia lub wdowca, renta sieroca, emerytura zakładowa (z ubezpieczenia bezpośredniego) oraz renty z ubezpieczeń na życie. W zależności od rodzaju emerytury obowiązują różne zasady opodatkowania.
Nie musisz natomiast płacić podatku od renty otrzymywanej z ustawowego ubezpieczenia wypadkowego (zawodowego), renty wojennej, renty dla osób ciężko poszkodowanych, renty odszkodowawczej, renty odszkodowawczej za utracone alimenty zgodnie z § 844 ust. 2 BGB, renty Contergan, renty dla ofiar SED, renty odszkodowawczej dla osób zakażonych wirusem HIV lub chorych na AIDS oraz dożywotniej renty z loterii.
Które renty podlegają opodatkowaniu?
Z jakich kwot wolnych od podatku mogą korzystać emeryci?
Jakie ulgi podatkowe mogą wykorzystać emeryci?
Emeryci składający zeznanie podatkowe mogą skorzystać z różnych ulg i kwot ryczałtowych, aby obniżyć swoje dochody podlegające opodatkowaniu.
1. Kwota wolna od podatku od emerytury
- Kwota wolna od podatku od emerytury jest ustalana w drugim pełnym roku pobierania emerytury.
- W roku rozpoczęcia pobierania emerytury i w drugim roku emerytura jest opodatkowana według stawki podatkowej. Pozostała kwota stanowi kwotę wolną od podatku od emerytury, która pozostaje niezmiennie wolna od podatku przez całe życie.
- Od trzeciego roku emerytura jest opodatkowana po odliczeniu kwoty wolnej od podatku od emerytury i ryczałtu na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro.
2. Kwota wolna od podatku dla urzędników i emerytów zakładowych
- Kwota wolna dotyczy emerytur i rent zakładowych.
- Dla emerytów w 2025 roku kwota wolna wynosi 13,2 % dochodów, maksymalnie 990 Euro, plus dodatek w wysokości 297 Euro.
- Razem z ryczałtem na koszty uzyskania przychodu do 1.389 Euro pozostaje wolne od podatku.
3. Kwota ulgi wiekowej
- Dotyczy emerytów z dodatkowymi dochodami.
- Osoby, które ukończyły 64 lata w 2024 roku, otrzymują od 2025 roku 13,2 %, maksymalnie 627 Euro.
- Osoby, które ukończą 64 lata w 2025 roku, otrzymują od 2026 roku 12,8 %, maksymalnie 608 Euro.
4. Ryczałt na koszty uzyskania przychodu
- Emeryci otrzymują ryczałt na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro rocznie.
- Wyższe koszty uzyskania przychodu (np. koszty doradztwa podatkowego) mogą być uwzględnione alternatywnie.
5. Wydatki specjalne
- Składki na ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne mogą być zgłoszone jako wydatki specjalne w "Anlage Vorsorgeaufwand".
- Darowizny również można odliczyć jako wydatki specjalne. Jeśli ich nie ma, odliczana jest kwota ryczałtowa w wysokości 36 Euro.
6. Nadzwyczajne obciążenia
- Nadzwyczajne obciążenia takie jak koszty domu opieki, pomoc domowa, usługi rzemieślnicze i koszty leczenia (np. okulary, protezy dentystyczne) mogą być odliczone.
7. Minijob
- Emeryci powyżej 65 roku życia, którzy wykonują minijob, otrzymują te dochody wolne od podatku.
Wskazówka: Jeśli dochód emeryta wraz ze wszystkimi ulgami i kwotami ryczałtowymi jest niższy niż kwota podstawowa 12.096 Euro (2025), nie są naliczane żadne podatki.
Z jakich kwot wolnych od podatku mogą korzystać emeryci?
