Czym są świadczenia emerytalne?
Świadczenia emerytalno-rentowe odgrywają szczególną rolę w podatku dochodowym. Wiele osób otrzymuje na emeryturze świadczenia, które nie pochodzą z ustawowego ubezpieczenia emerytalnego – na przykład emeryturę lub rentę zakładową. Ale czym dokładnie są świadczenia emerytalno-rentowe, jak są opodatkowane i co oznacza tzw. ulga podatkowa na świadczenia emerytalne? W tym artykule wyjaśniamy najważniejsze punkty w sposób zrozumiały i zwięzły.
Co to są świadczenia emerytalno-rentowe?
Świadczenia emerytalno-rentowe to regularne płatności, które otrzymują Państwo po zakończeniu aktywnego stosunku pracy – czyli rodzaj "zastępstwa" za wynagrodzenie. Są one zazwyczaj wypłacane przez byłego pracodawcę lub instytucję emerytalną i są zaliczane do dochodów z pracy najemnej.
Typowe przykłady świadczeń emerytalno-rentowych:
- Emerytury dla urzędników
- Renty zakładowe
- Odprawy przy wcześniejszym przejściu na emeryturę
- Renty dla wdów lub wdowców od byłego pracodawcy
Ważne: Świadczenia emerytalno-rentowe to nie to samo co ustawowa emerytura. Ustawowa emerytura podlega kategorii „inne dochody” i jest wykazywana jako dochody z emerytury. Świadczenia emerytalno-rentowe należą natomiast do dochodów z pracy.
Jak są opodatkowane świadczenia emerytalno-rentowe?
Świadczenia emerytalno-rentowe podlegają zasadniczo podatkowi dochodowemu. Jednak nie cała kwota jest opodatkowana – istnieją ulgi podatkowe w formie kwot wolnych.
Ulga podatkowa na świadczenia emerytalne
Państwo przyznaje określoną część świadczeń emerytalno-rentowych jako wolną od podatku – to jest ulga podatkowa na świadczenia emerytalne. Jej wysokość zależy od tego, w którym roku po raz pierwszy otrzymali Państwo świadczenia emerytalno-rentowe.
Dla wszystkich, którzy po raz pierwszy otrzymają świadczenia emerytalno-rentowe w 2025 roku, obowiązuje:
- 13,2 procent rocznych świadczeń emerytalno-rentowych pozostaje wolne od podatku,
- jednak maksymalnie 990 Euro.
Dodatek do ulgi podatkowej na świadczenia emerytalne
Oprócz procentowej kwoty wolnej przyznawany jest stały dodatek. Dla pierwszego poboru w 2025 roku wynosi on 297 Euro rocznie.
Kwota wolna pozostaje na stałe, o ile świadczenia są nadal wypłacane. Jest jednak przyznawana tylko raz, i to dla pierwszego otrzymanego świadczenia emerytalno-rentowego.
Kilka świadczeń emerytalno-rentowych – co należy wziąć pod uwagę?
Jeśli otrzymują Państwo kilka świadczeń emerytalno-rentowych, na przykład emeryturę i dodatkowo rentę zakładową, muszą Państwo w pełni wykazać wszystkie świadczenia w zeznaniu podatkowym. Ważne jest:
- Ulga podatkowa na świadczenia emerytalne wraz z dodatkiem jest przyznawana tylko raz, i to dla pierwszego otrzymanego świadczenia emerytalno-rentowego.
- Dalsze świadczenia emerytalno-rentowe są w pełni opodatkowane, chyba że są to świadczenia z własnym prawem, na przykład z innego stosunku pracy.
Wskazówka: Proszę sprawdzić w swojej elektronicznej karcie podatkowej, ile świadczeń emerytalno-rentowych zostało tam wykazanych. Pracodawcy lub instytucje emerytalne zgłaszają kwoty z specjalnym oznaczeniem do urzędu skarbowego.
Szczególne zasady dotyczące świadczeń dla osób pozostałych przy życiu
Również osoby pozostałe przy życiu, takie jak wdowy lub wdowcy, mogą otrzymywać świadczenia emerytalno-rentowe – na przykład w formie emerytury dla osób pozostałych przy życiu od byłego pracodawcy zmarłego.
Dla tych świadczeń emerytalno-rentowych obowiązują zasadniczo te same zasady podatkowe, w tym ulga podatkowa na świadczenia emerytalne i dodatek. Jednak kwota wolna może zostać proporcjonalnie zmniejszona, na przykład jeśli pierwotny odbiorca już ją wykorzystał.
Ważne: Jeśli otrzymują Państwo ustawową rentę dla osób pozostałych przy życiu (np. z Niemieckiego Ubezpieczenia Emerytalnego), nie jest to świadczenie emerytalno-rentowe. W takim przypadku muszą Państwo zadeklarować rentę w załączniku R.
Przykład: Jak działa opodatkowanie
Pani Meier przechodzi na emeryturę w styczniu 2025 roku i otrzymuje emeryturę urzędniczą w wysokości 30.000 Euro rocznie. Ponieważ po raz pierwszy otrzymuje świadczenia emerytalno-rentowe w 2025 roku, obowiązują następujące kwoty wolne:
13,2 procent z 30.000 Euro = 3.960 Euro → Maksymalna kwota ograniczona do 990 Euro
Dodatek do ulgi podatkowej na świadczenia emerytalne → 297 Euro
Całkowita kwota wolna: 990 Euro + 297 Euro = 1.287 Euro
Podlegająca opodatkowaniu część świadczeń wynosi zatem → 30.000 Euro – 1.287 Euro = 28.713 Euro
Uwaga: Urząd skarbowy uwzględnia kwotę wolną automatycznie, o ile karta podatkowa została prawidłowo wypełniona.
Wniosek
Świadczenia emerytalno-rentowe są objęte ulgami podatkowymi – ale tylko częściowo. Dzięki uldze podatkowej na świadczenia emerytalne i dodatkowi część świadczeń jest zwolniona z podatku, reszta podlega regularnemu opodatkowaniu. Osoby otrzymujące kilka świadczeń emerytalno-rentowych lub emeryturę dla osób pozostałych przy życiu powinny dokładnie sprawdzić, ile faktycznie podlega opodatkowaniu. Dzięki pełnemu i prawidłowemu zgłoszeniu w zeznaniu podatkowym unikną Państwo pytań zwrotnych i skorzystają z możliwych kwot wolnych.
Czym są świadczenia emerytalne?
Czy moje świadczenia emerytalne podlegają opodatkowaniu?
Tak, Państwa świadczenia emerytalne są zazwyczaj opodatkowane. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym są one zaliczane do dochodów z pracy najemnej i podlegają procedurze potrącania podatku od wynagrodzeń. Oznacza to, że podatek dochodowy jest automatycznie potrącany przy wypłacie.
Co zalicza się do świadczeń emerytalnych?
Do świadczeń emerytalnych należą w szczególności:
- Emerytura (np. emerytura urzędnicza)
- Zasiłek dla wdowy lub wdowca
- Zasiłek dla sierot
- Świadczenia alimentacyjne
- Podobne świadczenia
Jak działa opodatkowanie?
Opodatkowanie świadczeń emerytalnych odbywa się zasadniczo tak jak w przypadku regularnego stosunku pracy. Od 2013 roku instytucja wypłacająca (np. urząd emerytalny) pobiera Państwa elektroniczne cechy potrącania podatku od wynagrodzeń (ELStAM) z administracji finansowej – na podstawie Państwa numeru identyfikacji podatkowej i daty urodzenia.
Istnieje jednak ważna różnica: w przypadku świadczeń emerytalnych przyznawana jest ulga podatkowa na świadczenia emerytalne. Zmniejsza ona dochody podlegające opodatkowaniu.
Co to jest ulga podatkowa na świadczenia emerytalne?
Ulga podatkowa na świadczenia emerytalne to corocznie ustalana kwota wolna od podatku od Państwa świadczeń emerytalnych. Dodatkowo przyznawany jest stały dodatek do ulgi podatkowej. Wysokość tych kwot zależy od tego, w którym roku po raz pierwszy otrzymali Państwo świadczenia emerytalne.
Wraz z wejściem w życie ustawy o dochodach emerytalnych (AltEinkG) z dniem 1 stycznia 2005 r. stopniowo wprowadzane jest tzw. opodatkowanie odroczone. Oznacza to, że zamiast składek na zabezpieczenie emerytalne coraz częściej opodatkowane są późniejsze świadczenia – czyli świadczenia emerytalne i renty.
Okres przejściowy trwa do 2040 roku. Następnie emerytury urzędnicze i renty będą traktowane podatkowo w pełni jednakowo – ulga podatkowa na świadczenia emerytalne zostanie wtedy całkowicie zniesiona.
Jak zmieniają się kwoty wolne?
Ulga podatkowa na świadczenia emerytalne i dodatek zmniejszają się każdego roku dla nowych beneficjentów. Osoby przechodzące na emeryturę później otrzymują niższą ulgę. Od 2040 roku nie będzie już przyznawana ulga podatkowa na świadczenia emerytalne.
Decydujący jest rok pierwszego otrzymania świadczeń emerytalnych. Wynikają z tego:
- stosowany procent,
- maksymalna kwota ulgi podatkowej oraz
- dodatek do ulgi podatkowej.
Wartości te są określone w tabeli do § 19 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym (EStG).
Czy ulga obowiązuje na stałe?
Tak. Raz ustalona ulga podatkowa i dodatek obowiązują dożywotnio – niezależnie od tego, czy wysokość Państwa świadczeń emerytalnych zmienia się w wyniku regularnych dostosowań.
Kiedy ulga jest obliczana na nowo?
Tylko wtedy, gdy Państwa świadczenia emerytalne ulegną zmianie w wyniku zaliczenia, zawieszenia, redukcji lub zwiększenia (np. na mocy przepisów prawnych), ulga musi zostać obliczona na nowo.
W roku kalendarzowym, w którym zmienia się świadczenie emerytalne, obowiązują najwyższe możliwe ulgi zgodnie z § 19 EStG.
Jaka jest ryczałtowa kwota na koszty uzyskania przychodu?
Dla świadczeń emerytalnych obowiązuje – podobnie jak w przypadku rent – ryczałtowa kwota na koszty uzyskania przychodu w wysokości 102 Euro rocznie, która jest automatycznie uwzględniana. Tylko jeśli mogą Państwo udowodnić wyższe wydatki związane z pracą, warto przedstawić indywidualne dowody.
Czy moje świadczenia emerytalne podlegają opodatkowaniu?
