(2023) Własne wypowiedzenie: Czy odprawa podlega zasadzie jednej piątej?

Przedwczesne zakończenie stosunku pracy przez pracodawcę jest dla pracownika zazwyczaj bolesne. W ramach polubownego rozstania pracownik często otrzymuje odprawę. Odszkodowanie za utratę pracy jest uwzględniane przy opodatkowaniu ze zniżką podatkową. Czy dotyczy to również sytuacji, gdy pracownik sam złożył wypowiedzenie?

Odprawa jest odszkodowaniem w rozumieniu § 24 nr 1a EStG i należy do "dochodów nadzwyczajnych". Dla tych dochodów nadzwyczajnych istnieje ulga podatkowa: obniżone opodatkowanie według tzw. zasady jednej piątej (§ 34 EStG). Wymagane jest jednak, aby było to "szczególne zdarzenie". Ma to miejsce, gdy zakończenie lub zmiana umowy nastąpiła z inicjatywy pracodawcy lub gdy pracownik zawarł umowę o rozwiązaniu stosunku pracy pod znacznym naciskiem prawnym, ekonomicznym lub faktycznym lub przynajmniej w sytuacji konfliktowej w celu uniknięcia sporów.

Uwaga: Ulga podatkowa nie jest przyznawana, jeśli rozwiązanie umowy nastąpiło z własnej inicjatywy, czyli bez jakiejkolwiek inicjatywy pracodawcy.

Obecnie Sąd Finansowy w Münster orzekł jednak w pewnym przypadku, że odprawa jest również objęta ulgą podatkową zgodnie z zasadą jednej piątej (§ 34 ust. 2 EStG), jeśli pracownik zawarł umowę o rozwiązaniu stosunku pracy z własnej inicjatywy. Pracownik zawarł umowę o rozwiązaniu stosunku pracy pod znacznym faktycznym naciskiem wymaganym przez orzecznictwo BFH, ponieważ działał w sytuacji konfliktowej w celu uniknięcia sporów dotyczących dalszego trwania stosunku pracy i pożądanego przez niego awansu (FG Münster z 17.3.2017, 1 K 3037/14 E, rewizja IX R 16/17).

Zdaniem sędziów finansowych dla ulgi podatkowej nie ma znaczenia, że pracownik zwrócił się do pracodawcy i zażądał zawarcia umowy o rozwiązaniu stosunku pracy z regulacją odprawy. Do uznania sytuacji konfliktowej wystarczy, że istniała sprzeczna sytuacja interesów między pracodawcą a pracownikiem, obie strony konfliktu przyczyniły się do jego powstania i strony rozwiązały konflikt w drodze konsensusu.

Te warunki zostały spełnione, ponieważ obie strony rozwiązały swoje konflikty interesów dotyczące przedwczesnego odejścia ze służby i awansu poprzez umowę o rozwiązaniu stosunku pracy.

Obecnie BFH podzielił to stanowisko i odrzucił rewizję administracji finansowej. Oznacza to, że jeśli pracodawca wypłaci pracownikowi odprawę w związku z (polubownym) rozwiązaniem stosunku pracy, faktyczne ustalenia dotyczące tego, czy pracownik był pod faktycznym naciskiem, są zazwyczaj zbędne (wyrok BFH z 13.03.2018, IX R 16/17, BStBl 2018 II s. 709):