Od 2021 r. podatnikowi przysługuje na wniosek ryczałt na pokrycie kosztów podróży związanych z niepełnosprawnością. Ryczałt ten otrzymują:
Poza tymi ryczałtami na koszty podróży nie można uwzględniać żadnych dodatkowych kosztów podróży związanych z niepełnosprawnością jako nadzwyczajnego obciążenia.
Od tych ryczałtów urząd skarbowy odlicza dopuszczalne obciążenie (§ 33 ust. 2a EStG).
I N F O
Które nowe stopnie niepełnosprawności odpowiadają bezradności?
Osoby niepełnosprawne mają prawo do ulgi podatkowej dla osób niepełnosprawnych, której wysokość zależy od stopnia niepełnosprawności. W przypadku bezradności (znak "H") i ślepoty (znak "Bl") ulga wynosi niezależnie od stopnia niepełnosprawności 7.400 Euro (§ 33b EStG).
Równoważne ze znakiem "H" było do 2016 roku zakwalifikowanie jako osoba wymagająca intensywnej opieki w stopniu III zgodnie z decyzją kasy chorych (§ 65 Abs. 2 EStDV).
Osoby opiekujące się osobą wymagającą opieki w domu mają prawo do ulgi podatkowej z tytułu opieki. Ulga wynosi:
- w przypadku stopnia opieki 2: 600 Euro
- w przypadku stopnia opieki 3: 1.100 Euro
- w przypadku stopnia opieki 4 lub 5 lub bezradności: 1.800 Euro
Od 2017 roku klasyfikacja stopnia niepełnosprawności odbywa się - zamiast w trzech stopniach opieki - w pięciu stopniach opieki. W centrum uwagi znajduje się rzeczywiste zapotrzebowanie na wsparcie, mierzone stopniem samodzielności - niezależnie od tego, czy ktoś cierpi na ograniczenia umysłowe czy fizyczne. Uwzględniane są ograniczenia fizyczne, umysłowe i psychiczne, które są brane pod uwagę przy ocenie stopnia niepełnosprawności.
Wszyscy podopieczni, którzy dotychczas otrzymywali świadczenia z ubezpieczenia pielęgnacyjnego, zostali od 1.1.2017 r. przeniesieni do nowego systemu bez ponownej oceny. Nie muszą więc składać wniosku o przyznanie nowego stopnia opieki. Dotychczas stopień opieki III był - zwłaszcza dla celów podatkowych - równoważny ze znakiem "H" (wymagający pomocy) w legitymacji osoby niepełnosprawnej.
Od 2017 roku znakowi "H" odpowiada przyznanie stopni opieki 4 i 5. Jeśli więc osoba wymagająca opieki ma stopień opieki 4 lub 5, otrzymuje
- osoba wymagająca opieki podwyższoną ulgę podatkową dla osób niepełnosprawnych w wysokości 7.400 Euro oraz
- osoba opiekująca się w przypadku opieki domowej ulgę podatkową z tytułu opieki (pismo BMF z 19.8.2016).
Nowy stopień opieki 4 dotyczy dotychczasowego stopnia opieki III oraz dotychczasowego stopnia opieki II ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnego życia. Nowy stopień opieki 5 dotyczy dotychczasowego stopnia opieki III ze znacznie ograniczoną zdolnością do samodzielnego życia oraz przypadków szczególnych stopnia opieki III.
(2023): Które nowe stopnie niepełnosprawności odpowiadają bezradności?
W jaki sposób udokumentować niepełnosprawność?
Niepełnosprawność potwierdza urząd ds. zaopatrzenia socjalnego. Od stopnia niepełnosprawności wynoszącego 50 procent otrzymasz legitymację dla osób niepełnosprawnych, do stopnia 45 urząd wydaje decyzję ustalającą. Urząd skarbowy jest związany tymi decyzjami.
Jeśli z powodu niepełnosprawności otrzymujesz rentę lub inne świadczenia, zazwyczaj wystarczą jako dowód legitymacja emerytalna lub podobne dokumenty.
Aby uzyskać podwyższoną kwotę ryczałtową dla osób bezradnych lub niewidomych, w legitymacji dla osób niepełnosprawnych musi być wpis „H” lub „Bl”. W przypadku osób bezradnych wystarczy również decyzja kasy chorych o przyznaniu stopnia opieki III (do 2016 r.) lub stopnia opieki 4 lub 5 (od 2017 r.).
(2023): W jaki sposób udokumentować niepełnosprawność?
Kiedy osoba jest uważana za niezdolną do samodzielnej pomocy?
Osoby wymagające pomocy otrzymują podwyższony ryczałt z tytułu niepełnosprawności w wysokości 7.400 Euro. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym osoba jest uważana za wymagającą pomocy, „jeśli potrzebuje stałej pomocy osób trzecich przy wielu często i regularnie powtarzających się czynnościach niezbędnych do zapewnienia egzystencji osobistej w ciągu każdego dnia“ (33b ust. 6 zdanie 3 EStG). Pomoc ta może obejmować na przykład ubieranie i rozbieranie się, jedzenie oraz higienę osobistą.
Ryczałt nie przysługuje w przypadku tymczasowej niezdolności do samodzielnej egzystencji, lecz tylko wtedy, gdy stan ten trwa dłużej niż sześć miesięcy.
Nachweis der Hilflosigkeit
Niezdolność do samodzielnej egzystencji potwierdza się za pomocą legitymacji dla osób niepełnosprawnych, w której wpisano znak szczególny „H“. Dowodem może być również decyzja urzędu ds. zaopatrzenia, na której zaznaczone są odpowiednie zwolnienia. Znakowi 'H' odpowiada stopień opieki 4 lub 5 (od 2017 r.).
Wskazówka: Podwyższony ryczałt z tytułu niepełnosprawności jest niezależny od stopnia niepełnosprawności, może więc przysługiwać również przy stopniu niepełnosprawności poniżej 50.
W 2017 r. wprowadzono nowy znak szczególny "TBl" (głuchoniewidomy) w prawie socjalnym, aby podkreślić równouprawnienie ze znakiem "Bl". Rozszerzenie ma charakter deklaratywny, ponieważ osoby ze znakiem "Bl" i/lub znakiem "TBl" zawsze otrzymują również znak "H".
(2023): Kiedy osoba jest uważana za niezdolną do samodzielnej pomocy?
Kiedy występuje ślepota?
Osoby niewidome otrzymują podwyższoną ulgę podatkową dla osób niepełnosprawnych w wysokości 7.400 Euro rocznie. Niewidomość występuje, gdy na lepszym oku wzrok nie przekracza dwóch procent.
Osoby niesłyszące nie otrzymują podwyższonej ulgi podatkowej dla osób niepełnosprawnych.
Dowód niezdolności do samodzielnej egzystencji odbywa się za pomocą legitymacji osoby niepełnosprawnej, w której wpisano znak szczególny „Bl”. Dowodem może być również decyzja urzędu ds. zaopatrzenia, na której zaznaczone są odpowiednie ustalenia.
Hinweis
W 2017 roku wprowadzono w prawie socjalnym nowy znak szczególny "TBl" (głuchoniewidomy), aby podkreślić równouprawnienie ze znakiem szczególnym "Bl". Rozszerzenie ma charakter deklaratywny, ponieważ osoby ze znakiem szczególnym "Bl" i/lub "TBl" zawsze otrzymują również znak szczególny "H".
(2023): Kiedy występuje ślepota?
Co się stanie, jeśli stopień niepełnosprawności ulegnie zmianie?
Ryczałt z tytułu niepełnosprawności obowiązuje zawsze przez cały rok. Jeśli stopień niepełnosprawności (GdB) zmieni się w ciągu roku, zawsze otrzymasz ryczałt według najwyższego stopnia, który został ustalony przez lekarza orzecznika w danym roku kalendarzowym.
Beispiel
Max ma GdB 50. W ciągu roku jego stan zdrowia się pogarsza. W związku z tym biegły podnosi stopień do GdB 65. Dlatego Max może w tym roku liczyć na wyższy ryczałt w wysokości 1.780 Euro.
(2023): Co się stanie, jeśli stopień niepełnosprawności ulegnie zmianie?
Jakie wydatki są pokrywane z ryczałtu dla osób niepełnosprawnych?
Wiele wydatków, które typowo ponoszą osoby niepełnosprawne, jest objętych ryczałtem dla osób niepełnosprawnych. Należą do nich koszty związane z wykonywaniem zwykłych i regularnie powtarzających się czynności w życiu codziennym. Obejmuje to również wydatki na opiekę, niezależnie od tego, czy odbywa się ona w domu, czy w ośrodku, oraz niezależnie od poziomu opieki.
Tipp
Jeśli suma Twoich wydatków jest wyższa niż ryczałt, powinieneś z niego zrezygnować i zamiast tego odliczyć swoje koszty jako wydatki nadzwyczajne. Należy jednak pamiętać, że wydatki nadzwyczajne są uznawane tylko wtedy, gdy przekraczają dopuszczalne obciążenie.
Objęte są również koszty leków, środków leczniczych i pomocy oraz udział własny w korzystaniu z transportu publicznego. Dotyczy to również kosztów dializy domowej.
(2023): Jakie wydatki są pokrywane z ryczałtu dla osób niepełnosprawnych?
Jak uwzględnia się koszty przebudowy ze względu na niepełnosprawność?
Gdy członek rodziny jest niepełnosprawny, często konieczne są znaczne prace adaptacyjne w mieszkaniu lub domu, aby umożliwić osobie niepełnosprawnej dalsze życie w znanym otoczeniu pomimo ograniczeń zdrowotnych i uchronić ją przed przeprowadzką do domu opieki.
Takie wydatki na prace adaptacyjne związane z niepełnosprawnością mogą być odliczane jako nadzwyczajne obciążenia, jeśli spełnisz określone warunki.
Koszty przebudowy prysznica
Obecnie Sąd Finansowy w Badenii-Wirtembergii uznał wydatki na przebudowę prysznica w pełnej wysokości jako nadzwyczajne obciążenia zgodnie z § 33 EStG, przy czym należy uwzględnić dopuszczalne obciążenie. Wydatki na materiały i robociznę stanowią koszty leczenia, ponieważ służą bezpośrednio złagodzeniu choroby (FG Baden-Württemberg z 19.3.2014, 1 K 3301/12).
Der Fall
Samotna kobieta cierpi na stwardnienie rozsiane i ma stopień niepełnosprawności 50. Stopień opieki (jeszcze) nie został przyznany. W swoim domu przebudowuje prysznic na przystosowany dla osób niepełnosprawnych: wanna prysznicowa zostaje usunięta, a wstawiony zostaje element prysznicowy na równi z podłogą, armatura zostaje wymieniona, kabina prysznicowa wyłożona nowymi płytkami i wyposażona w drzwi. Po przebudowie prysznic jest dostępny na równi z podłogą i można do niego wjechać na wózku inwalidzkim.
Sąd Finansowy nie uwzględnił wartości nowego prysznica. Zgodnie z nowym orzecznictwem BFH, w przypadku prac adaptacyjnych związanych z niepełnosprawnością wydatki są tak silnie uzasadnione przymusem wynikającym z niepełnosprawności, że uzyskanie ewentualnej wartości w kontekście całościowych okoliczności schodzi na dalszy plan" (wyrok BFH z 24.2.2011, BStBl. 2011 II s. 1012).
Ponadto nie uwzględnia się również korzyści rynkowej: "Wartość, która opiera się wyłącznie na możliwym wykorzystaniu adaptacji przez niepełnosprawnych członków rodziny, nie jest realną wartością i dlatego jest nieodpowiednia do uzasadnienia zakazu odliczenia" (wyrok BFH z 22.10.2009, BStBl. 2010 II s. 280).
Koszty instalacji windy
Wydatki na instalację windy w domu nie były dotychczas uznawane za nadzwyczajne obciążenia. Nie uznano również wieży windowej, która została dobudowana do istniejącego budynku. Uzasadniono to tym, że taka inwestycja jest korzystna również dla osób niepełnosprawnych i dlatego prowadzi do zwiększenia wartości budynku.
Jednak zgodnie z nowszym orzecznictwem BFH kwestia wartości i korzyści rynkowej nie odgrywa już istotnej roli (wyrok BFH z 22.10.2009, BStBl. 2010 II s. 280; wyrok BFH z 24.2.2011, BStBl. 2011 II s. 1012).
Sąd Finansowy w Kolonii uznał koszty instalacji windy w wysokości 65 000 euro za nadzwyczajne obciążenia uznane, ponieważ instalacja tańszego krzesełka schodowego nie była możliwa z powodów technicznych (FG Köln z 27.8.2014, 14 K 2517/12, rewizja).
Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że wydatki na utworzenie ścieżki przystosowanej do wózków inwalidzkich w ogrodzie domu jednorodzinnego nie są konieczne, jeśli po drugiej stronie domu znajduje się taras, do którego można dotrzeć na wózku inwalidzkim. W związku z tym wydatki nie mogą być odliczane jako nadzwyczajne obciążenia. Niemniej jednak koszty robocizny można odliczyć jako usługi rzemieślnicze w wysokości 20 procent (maksymalnie 1 200 EUR) od podatku (wyrok z 26.10.2022, VI R 25/20, BStBl 2023 II s. 372).
Wydatki na medycznie uzasadnione działania są typowo uwzględniane jako nadzwyczajne obciążenia, bez konieczności badania konieczności powodu i wysokości w każdym przypadku. Należy również pamiętać, że nie tylko medycznie niezbędne w sensie minimalnej opieki jest wskazane, ale każde diagnostyczne lub terapeutyczne działanie, które jest wystarczająco uzasadnione.
Ocena medyczna musi być uwzględniona w ocenie podatkowej, chyba że istnieje oczywista dysproporcja między wymaganymi a rzeczywistymi wydatkami. Nawet w przypadku kosztów 65 000 euro za windę nie ma oczywistej dla każdego dysproporcji między wymaganymi a rzeczywistymi wydatkami. Koszty te są uzasadnione.
Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy instalacja tańszego krzesełka schodowego nie była możliwa z powodów technicznych.
Federalny Trybunał Finansowy już wyjaśnił, że winda jest "środkiem medycznym w ścisłym tego słowa znaczeniu", który jest nabywany wyłącznie przez osoby chore lub niepełnosprawne w celu złagodzenia ich cierpienia. W przypadku takich przedmiotów nie trzeba przed zakupem uzyskiwać zaświadczenia lekarskiego, ponieważ nie mają zastosowania surowe wymagania § 64 ust. 1 nr 2e EStDV (wyrok BFH z 6.2.2014, VI R 61/12).
Tipp
Pełne odliczenie w roku poniesienia wydatków może jednak okazać się nieskuteczne, jeśli nadzwyczajne obciążenia są wyższe niż całkowity dochód, od którego mają być odliczone. W takim przypadku odliczenie podatkowe nie przynosi oczekiwanego efektu ulgi. Byłoby korzystniej, gdyby wysokie wydatki można było rozłożyć na kilka lat. Jednak: administracja finansowa sprzeciwia się i stwierdza: "Rozłożenie na kilka lat nie jest dozwolone" (R 33.4 ust. 4 i 5 EStR).
Federalny Trybunał Finansowy potwierdził twarde stanowisko fiskusa: Nadzwyczajne obciążenia można zasadniczo odliczyć w roku, w którym zostały poniesione. Wysokie koszty adaptacji mieszkania dla osób niepełnosprawnych nie mogą być z powodów słuszności rozłożone na kilka lat, jeśli w roku kalendarzowym, w którym zostały poniesione, mają one bardzo ograniczony wpływ podatkowy (wyrok BFH z 12.7.2017, VI R 36/15).
(2023): Jak uwzględnia się koszty przebudowy ze względu na niepełnosprawność?
Czy wysokie koszty przebudowy można rozłożyć na pięć lat?
Osoby niepełnosprawne często ponoszą bardzo wysokie wydatki, których nie mają zdrowi ludzie. Dotyczy to w szczególności dostosowania mieszkania do potrzeb osób niepełnosprawnych, takich jak bezbarierowe prace budowlane w mieszkaniu, montaż schodołazu, dobudowa windy, budowa rampy dla wózków inwalidzkich, przystosowanie pojazdu itp.
Ponieważ są to nieuniknione wydatki, można je odliczyć jako koszty nadzwyczajne ogólnego rodzaju zgodnie z § 33 EStG z uwzględnieniem dopuszczalnego obciążenia. Wydatki muszą być zgłoszone w pełnej wysokości w roku zapłaty w zeznaniu podatkowym ze względu na zasadę przepływu środków podatkowych.
Jednak pełne odliczenie w roku poniesienia wydatków może być nieskuteczne, jeśli koszty nadzwyczajne są wyższe niż łączna kwota dochodów, od której mają być odliczone. W takim przypadku odliczenie podatkowe nie przynosi oczekiwanego efektu ulgi. W takim przypadku Federalny Trybunał Finansowy zasugerował regulację łagodzącą (§ 163 AO): Osoby zainteresowane powinny mieć możliwość rozłożenia wysokich wydatków na kilka lat (wyrok BFH z 22.10.2009, VI R 7/09).
Jednak administracja finansowa się sprzeciwia i nadal stwierdza w wytycznych dotyczących podatku dochodowego na rok 2015:
"Rozłożenie na kilka lat nie jest dozwolone" (R 33.4 ust. 4 i 5 EStR). Niestety, Federalny Trybunał Finansowy potwierdził twarde stanowisko fiskusa i orzekł, że koszty nadzwyczajne można odliczyć zasadniczo w roku, w którym zostały poniesione. Wysokie koszty dostosowania mieszkania do potrzeb osób niepełnosprawnych nie mogą być z powodów łagodzących rozłożone na kilka lat, jeśli w roku kalendarzowym, w którym zostały poniesione, mają one bardzo ograniczony wpływ podatkowy (wyrok BFH z 12.7.2017, VI R 36/15).
(2023): Czy wysokie koszty przebudowy można rozłożyć na pięć lat?
