Kiedy koszty szkolenia są wydatkami specjalnymi, a kiedy kosztami uzyskania przychodu?
Między kosztami kształcenia a kosztami szkolenia zawodowego rozróżnia się w następujący sposób:
(1) Koszty kształcenia to tylko wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i pierwsze studia jako wykształcenie podstawowe. Koszty te można odliczyć jako wydatki specjalne, ale tylko do maksymalnej kwoty 6.000 Euro.
(2) Koszty szkolenia zawodowego to koszty wszystkich działań edukacyjnych podjętych po pierwszym wykształceniu zawodowym lub po ukończeniu pierwszych studiów. Dotyczy to również przekwalifikowania do innego zawodu, działań edukacyjnych w wykonywanym zawodzie, szkoleń w niewykonywanym zawodzie lub drugich studiów. Takie koszty można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu. Ważne jest jednak, aby wydatki były związane z pracą i aby szkolenie miało na celu uzyskanie dochodów.
(3) Pierwsze czy drugie studia? Koszty pierwszych studiów można odliczyć jako wydatki specjalne tylko w ograniczonym zakresie. W przypadku drugich studiów koszty te są zawsze w pełni odliczane jako koszty uzyskania przychodu - pod warunkiem, że mają one na celu uzyskanie dochodów. Drugie studia nie mogą być traktowane jako hobby, jak to robią niektórzy emeryci.
Wydatki specjalne można uwzględnić tylko w roku ich zapłaty. Jeśli więc jesteś studentem bez dochodu podlegającego opodatkowaniu, nie skorzystasz z odliczenia wydatków specjalnych. Jeśli jednak zgłosisz koszty kształcenia jako koszty uzyskania przychodu, możesz przenieść tę stratę finansową jako stratę podatkową na pierwszy rok pracy, w którym uzyskasz dochód. Musisz wtedy zgłosić swoje wydatki jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem.
Beispiel
Pan A i Pani B są studentami. Pan A ukończył już studia, Pani B nie. Oboje w danym roku nie mają dochodu podlegającego opodatkowaniu, ale ponieśli 4.500 Euro kosztów kształcenia. W następnym roku oboje mają podobnie płatną pracę.
Ponieważ Pani B odbywa pierwsze studia, może ona odliczyć koszty tylko w roku, w którym zostały poniesione, jako wydatki specjalne. Bez dochodu podlegającego opodatkowaniu w tym roku nie ma ona jednak korzyści podatkowej.
Pan A odbył drugie studia. Może on zgłosić koszty kształcenia w zeznaniu podatkowym za dany rok jako koszty uzyskania przychodu i w ten sposób osiągnąć stratę. Tę stratę może również uwzględnić w roku po studiach, w którym ma dochód podlegający opodatkowaniu.
W pierwszym roku po studiach Pan A płaci więc, przy takim samym wynagrodzeniu, mniej podatku niż Pani B.
(2023): Kiedy koszty szkolenia są wydatkami specjalnymi, a kiedy kosztami uzyskania przychodu?
Kiedy koszty studiów są bezspornie kosztami uzyskania przychodu
Wydatki na pierwsze studia po maturze oraz na pierwsze szkolenie zawodowe poza stosunkiem szkoleniowym można odliczyć tylko do 6.000 Euro jako wydatki specjalne (§ 10 ust. 1 nr 7 i § 9 ust. 6 EStG). Przepis ten jest zgodny z konstytucją. W innych przypadkach wydatki można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu lub jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem - lub w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą jako koszty operacyjne, np. w przypadku szkoleń zawodowych po ukończeniu pierwszego szkolenia lub pierwszych studiów, na drugie studia lub przekwalifikowanie. Dotyczy to również pierwszego szkolenia zawodowego w ramach stosunku szkoleniowego (nauka, aplikacja, studia dualne), ponieważ wynagrodzenie szkoleniowe jest opodatkowane. W następujących przypadkach koszty studiów są bezspornie odliczane w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu:
- Pierwsze studia po ukończeniu szkolenia zawodowego, np. studia po nauce zawodu (orzeczenie BFH z 18.6.2009, BStBl. 2010 II s. 816).
- Pierwsze studia w ramach stosunku służbowego lub szkoleniowego, np. w przypadku oficerów i żołnierzy zawodowych Bundeswehry lub w ramach dualnego szkolenia zawodowego (studia dualne).
- Drugie studia po ukończeniu pierwszych studiów. Zakłada się, że studia mają wystarczająco konkretny związek z przyszłymi dochodami z planowanej działalności i nie są podejmowane z czysto prywatnego zainteresowania.
- Studia uniwersyteckie po ukończeniu studiów w szkole wyższej zawodowej lub po studiach w wyższej szkole pedagogicznej lub artystycznej.
- Jeśli dwa lub więcej kierunków studiów rozpoczyna się równolegle i kończy w różnym czasie, po ukończeniu pierwszego kierunku studiów drugi kierunek studiów jest uważany za drugie studia, co oznacza, że od tego momentu wydatki są uwzględniane jako koszty uzyskania przychodu.
- Za zawodowy tytuł studiów uważa się pierwsze państwowe egzaminy, które potwierdzają kwalifikacje zawodowe do odbycia służby przygotowawczej. Dlatego wydatki na aplikację w przypadku prawników i nauczycieli po pierwszym egzaminie państwowym można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu.
- Za zawodowy tytuł pierwszych studiów uważa się również stopień licencjata lub bakałarza. Kolejny kierunek studiów to drugie studia, więc te wydatki można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu. Dotyczy to zwłaszcza studiów magisterskich, ponieważ nie można ich podjąć bez ukończenia studiów licencjackich lub innych.
- Studia MBA zakończone tytułem "Master of Business Administration" zazwyczaj wymagają ukończenia studiów wyższych. Zatem są to drugie studia, więc wydatki można odliczyć w pełnej wysokości jako koszty uzyskania przychodu.
- Prawnicy czasami po zdaniu pierwszego państwowego egzaminu prawniczego odbywają dodatkowe studia "Master of Laws" (studia LL.M) na zagranicznej uczelni. Wydatki z tym związane można odliczyć w pełnej wysokości jako koszty uzyskania przychodu, o ile są one związane z pracą.
- Doktorat lub studia doktoranckie są zazwyczaj podejmowane po ukończeniu pierwszych studiów. Dlatego wydatki na nie można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu, o ile istnieje związek zawodowy. Koszty doktoratu są uwzględniane jako koszty uzyskania przychodu nawet wtedy, gdy w indywidualnych przypadkach są one realizowane bez wcześniejszego ukończenia studiów zawodowych.
Lohnsteuer kompakt
W przypadku zmiany kierunku studiów bez ukończenia pierwotnie rozpoczętego kierunku, np. z prawa na medycynę, pierwsze studia nie są ukończonymi studiami. W związku z tym nowy kierunek studiów nie jest drugimi studiami, a wydatki na nie można odliczyć tylko jako wydatki specjalne.
(2023): Kiedy koszty studiów są bezspornie kosztami uzyskania przychodu
Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?
Zdaniem Federalnego Trybunału Finansowego koszty kształcenia powinny być odliczane jako koszty uzyskania przychodu w nieograniczonej wysokości. Koszty kształcenia są zawodowo uzasadnione jako niezbędny warunek podjęcia późniejszej pracy i tym samym stanowią koszty uzyskania przychodu, ponieważ służą uzyskaniu dochodów podlegających opodatkowaniu dochodowym.
Dlatego sędziowie BFH zwrócili się do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego o wyjaśnienie, czy zgodne z konstytucją jest, że zgodnie z § 9 ust. 6 EStG wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie są uznawane za koszty uzyskania przychodu (postanowienie BFH z 17.7.2014, VI R 8/12 i VI R 2/12).
Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny - po ponad 5 latach(!) - w końcu rozstrzygnął gorąco dyskutowaną kwestię - niestety ku wielkiemu rozczarowaniu wszystkich zainteresowanych i ku radości fiskusa:
Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji. Strażnicy konstytucji sprzeciwiają się tym samym najwyższym sędziom finansowym! (postanowienie BVerfG z 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowane 10.1.2020).
(2023): Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?
Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe
Wiele maturzystek wyjeżdża po maturze na pewien czas za granicę. Jako au pair i z nauką języka chcą poprawić swoje umiejętności językowe oraz poznać kraj i ludzi. W zamian za darmowe wyżywienie i zakwaterowanie rodzina goszcząca oczekuje pomocy przy opiece nad dziećmi i w gospodarstwie domowym. Podczas pobytu za granicą rodzice mają prawo do zasiłku na dziecko lub ulg podatkowych tylko wtedy, gdy pobyt au pair jest uznawany za kształcenie zawodowe.
Jak uzyskać uznanie pobytu au pair jako kształcenia zawodowego? W tym celu dziecko musi uczestniczyć w teoretyczno-systematycznej nauce języka, która obejmuje co najmniej 10 godzin tygodniowo.
Czy to musi być dokładnie 10 godzin tygodniowo, czy może wystarczy 8,6 godziny tygodniowo?
Oprócz samej nauki języka au pair musi poświęcić czas na przygotowanie i opracowanie materiału.
Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nauka języka trwająca jedynie 8,6 godziny tygodniowo nie wystarcza. Pobyt au pair za granicą nie może być zatem uznany za kształcenie zawodowe. W tym przypadku nie przyznano ani zasiłku na dziecko, ani ulg podatkowych na dzieci. "W przypadku mniej niż średnio 10 godzin tygodniowo wyjątkowo poszczególne miesiące mogą być jednak uznane za kształcenie zawodowe, jeśli są one, np. z powodu zajęć blokowych lub kursów, charakteryzowane przez intensywną naukę trwającą znacznie ponad 10 godzin" (decyzja BFH z 14.6.2016, III B 132/15).
Wyjątkowo nauka języka trwająca mniej niż 10 godzin tygodniowo może wystarczyć do uznania za kształcenie zawodowe. Ma to miejsce, gdy nauka języka obcego jest wymagana przez regulamin szkoleniowy lub egzaminacyjny lub gdy nauka języka przygotowuje do uznanego testu językowego. Dwa najważniejsze testy z języka angielskiego to TOEFL (Test of English as a Foreign Language) lub IELTS (International English Language Testing System). (wyrok BFH z 15.3.2012, III R 58/08; wyrok BFH z 26.10.2012, VI R 102/10).
Testy językowe TOEFL są uznawane za kształcenie zawodowe
Obecnie Sąd Finansowy w Saarland potwierdził, że pobyt au pair po zdaniu testu językowego TOEFL może być uznany za kształcenie zawodowe. Jednak szczególnie podkreślono jeden warunek: nawet jeśli zdobycie umiejętności językowych jest potwierdzone testem językowym - takim jak TOEFL lub IELTS - musi istnieć konkretny związek z kształceniem zawodowym. Ważne jest zatem, aby niezwłocznie rozpocząć lub kontynuować studia lub inne szkolenie (FG Saarland z 2.2.2014, 2 K 1308/13, rkr.).
(2023): Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe
Wykształcenie podstawowe: Jakie są szanse na pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu?
Wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie, które nie odbywają się w ramach umowy o pracę w celu nauki zawodu (np. praktyka), mogą być zgodnie z obowiązującym prawem odliczone tylko w ograniczonym zakresie do 6.000 Euro jako koszty szczególne, podczas gdy koszty wszelkich działań edukacyjnych po ukończeniu wykształcenia zawodowego, w tym pierwszych studiów po praktyce, mogą być w pełni uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu (§ 4 ust. 9, § 9 ust. 6, § 10 ust. 1 nr 7 i § 12 nr 5 EStG).
Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny orzekł: Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe lub pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji (decyzja BVerfG z dnia 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowana 10.1.2020).
(2023): Wykształcenie podstawowe: Jakie są szanse na pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu?
Kiedy można odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?
Zgodnie z obowiązującym prawem wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i studia jako pierwsze wykształcenie, które odbywają się poza stosunkiem pracy (np. nauka zawodu), można odliczyć jako koszty szczególne do 6.000 Euro. Koszty studiów po nauce zawodu lub drugiego wykształcenia można w pełni uwzględnić jako koszty uzyskania przychodu.
Mogą do nich należeć również koszty domowego biura, ale tylko wtedy, gdy stanowi ono centrum całej działalności zawodowej. W takim przypadku można odliczyć rzeczywiste koszty biura lub roczną ryczałtową kwotę 1.260 Euro.
Wskazówka: Jeśli domowe biuro jest wykorzystywane zarówno do uzyskiwania dochodów, jak i stanowi centrum całej działalności zawodowej, wydatki lub roczną ryczałtową kwotę należy przypisać do odpowiedniego zakresu użytkowania i wykonywanych w nim czynności. Można jednak również przypisać wydatki lub roczną ryczałtową kwotę do jednej czynności, bez ich podziału.
Jeśli centrum całej działalności nie znajduje się w domowym biurze, można odliczyć tylko dzienną stawkę ryczałtową w wysokości 6 Euro za dzień, maksymalnie 1.260 Euro. Dzienna stawka ryczałtowa obowiązuje na dzień kalendarzowy i nie zwiększa się, nawet jeśli w danym dniu wykonywane są różne czynności zawodowe, dla których spełnione są warunki odliczenia. Warunkiem odliczenia jest, aby w tym dniu nie odwiedzono uniwersytetu lub placówki edukacyjnej.
Jeśli odliczasz dzienną stawkę ryczałtową jako koszty operacyjne lub koszty uzyskania przychodu za pracę zawodową w swoim domu, dodatkowe odliczenie jako koszty szczególne nie jest możliwe.
(2023): Kiedy można odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?
Co mogę odliczyć w przypadku pełnoetatowego szkolenia lub studiów?
Koszty szkolenia lub dokształcania mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, koszty operacyjne lub wydatki specjalne. Wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe poza stosunkiem szkoleniowym oraz na pierwsze studia są - przynajmniej według obecnego stanu prawnego - odliczane jako wydatki specjalne tylko do kwoty 6.000 Euro.
W innych przypadkach wydatki mogą być odliczane w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu lub jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem. Dotyczy to również nowego szkolenia zawodowego po ukończeniu wcześniejszego szkolenia oraz szkolenia zawodowego w ramach stosunku szkoleniowego, np. praktyki, stażu. Ważnym elementem są koszty dojazdu, wyżywienia, noclegu i dodatkowe koszty podróży.
Jeśli jako pracownik w ramach swojego stosunku pracy uczestniczysz w szkoleniu poza siedzibą firmy, jest to praca w terenie. W takim przypadku możesz ubiegać się o zwrot kosztów zgodnie z zasadami dotyczącymi kosztów podróży - tj. koszty dojazdu z ryczałtem za podróż służbową, diety, dodatkowe koszty podróży, ewentualnie koszty noclegu - jako koszty uzyskania przychodu.
Dotyczy to osób, które dokształcają się lub odbywają szkolenie wieczorami i w weekendy obok pracy. Tak było do tej pory i nadal obowiązuje.
Inaczej jest, gdy odbywasz szkolenie w pełnym wymiarze godzin lub studia w pełnym wymiarze godzin poza swoim stosunkiem pracy:
(1) Do 2013 roku instytucja edukacyjna nie staje się "stałym miejscem pracy", jeśli pracownik odbywa długoterminowe szkolenie i uczęszcza do instytucji edukacyjnej przez ponad cztery lata. Dzieje się tak również dlatego, że nie jest to zakład pracy pracodawcy. Koszty podróży można zatem odliczyć zgodnie z zasadami dotyczącymi pracy w terenie z ryczałtem za podróż służbową i dietami (orzeczenia BFH z 9.2.2012, VI R 42/11 i VI R 44/10).
(2) Jednak od 2014 roku w ustawie zapisano, że w przypadku edukacji w pełnym wymiarze godzin instytucja edukacyjna jest "pierwszym miejscem pracy" (chociaż nie jest to zakład pracy pracodawcy). Oznacza to, że przejazdy można odliczyć tylko z ryczałtem za odległość, a diety nie są uwzględniane. Dotyczy to zarówno dokształcania, gdzie obowiązuje nieograniczone odliczenie kosztów uzyskania przychodu, jak i szkolenia, gdzie obowiązuje ograniczone odliczenie wydatków specjalnych.
Kiedy mamy do czynienia z edukacją w pełnym wymiarze godzin?
Ma to miejsce, gdy jest to szkolenie zawodowe i nie podejmujesz żadnej pracy zarobkowej. Dopuszczalne są jednak:
- praca zarobkowa do 20 godzin tygodniowo,
- zatrudnienie na podstawie umowy o pracę (Minijob) lub
- zatrudnienie krótkoterminowe (praca dorywcza).
Obecnie Sąd Finansowy Dolnej Saksonii orzekł przeciwko fiskusowi, że studia w niepełnym wymiarze godzin nie są edukacją w pełnym wymiarze godzin, ponieważ studia w niepełnym wymiarze godzin nie wymagają pełnego zaangażowania studenta. Studia w niepełnym wymiarze godzin (tutaj: według własnego opisu Fernuniversität Hagen) są raczej zaprojektowane do wykonywania obok pracy zawodowej. "Interpretacja Ministerstwa Finansów, zgodnie z którą w przypadku bezrobocia studia lub szkolenie są zawsze studiami w pełnym wymiarze godzin lub edukacją w pełnym wymiarze godzin, nie wynika z § 9 ust. 4 zdanie 8 EStG" (Sąd Finansowy Dolnej Saksonii z 16.2.2022, 4 K 113/20).
(2023): Co mogę odliczyć w przypadku pełnoetatowego szkolenia lub studiów?
Kiedy koszty szkolenia pilotów są odliczane?
Koszty szkolenia pilota można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu z wyprzedzeniem tylko wtedy, gdy wcześniej ukończono "właściwe" pierwsze szkolenie. Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2015 r. pierwsze szkolenie uznaje się za "właściwe" tylko wtedy, gdy trwa co najmniej dwanaście miesięcy w pełnym wymiarze godzin i kończy się egzaminem. Dopiero po takim pierwszym szkoleniu koszty drugiego szkolenia można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu (§ 9 ust. 6 EStG 2015).
Krótsze szkolenia są uznawane za "środki przygotowawcze do pracy" lub "fazy szkoleniowe" i nie są uznawane za pierwsze szkolenie. Koszty takich faz szkoleniowych można jednak odliczyć jako wydatki specjalne do 6.000 Euro (§ 10 ust. 1 nr 7 EStG).
Federalny Trybunał Finansowy niedawno orzekł, że koszty szkolenia pilota bez wcześniejszego pierwszego szkolenia nie mogą być odliczone jako koszty uzyskania przychodu, nawet jeśli podatnik wcześniej przez wiele lat pracował w innym zawodzie. Wieloletnia praca nie zastępuje "właściwego" pierwszego szkolenia, a koszty szkolenia pilota mogą być odliczone tylko w ograniczonym zakresie jako wydatki specjalne (wyrok BFH z 15.2.2023, VI R 22/21).
Przykład: Pilot uzyskał w 2016 r. uprawnienia do lotów według wskazań przyrządów dla samolotów, a w 2017 r. uprawnienia do obsługi Airbusa A 320, ale wcześniej nie ukończył żadnego formalnego pierwszego szkolenia. Urząd skarbowy uznał koszty szkolenia pilota jedynie jako wydatki specjalne.
Zdaniem sędziów 20-miesięczny staż nie spełniał wymogów pierwszego szkolenia, ponieważ nie odbyło się zorganizowane szkolenie ani egzamin końcowy. Również wieloletnia działalność gospodarcza przed szkoleniem pilota nie została uznana za pierwsze szkolenie.
Również klasyfikacja kosztów szkolenia zawodowego pilota jako kosztów przekwalifikowania, które mogłyby być odliczone zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie 1 EStG, została odrzucona. Byłoby to sprzeczne z celem ograniczenia odliczenia kosztów uzyskania przychodu.
Nie ma merytorycznego uzasadnienia, dlaczego dłuższa praca jako taksówkarz lub instruktor narciarski miałaby wykluczać odliczenie kosztów uzyskania przychodu, podczas gdy wieloletnia praca jako DJ/muzyk nie powinna tego uniemożliwiać (zob. BT-Drucksache 18/3017, s. 43).
(2023): Kiedy koszty szkolenia pilotów są odliczane?
