Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?

Zdaniem Federalnego Trybunału Finansowego koszty kształcenia powinny być odliczane jako koszty uzyskania przychodu w nieograniczonej wysokości. Koszty kształcenia są zawodowo uzasadnione jako niezbędny warunek podjęcia późniejszej pracy i tym samym stanowią koszty uzyskania przychodu, ponieważ służą uzyskaniu dochodów podlegających opodatkowaniu dochodowym.

Dlatego sędziowie BFH zwrócili się do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego o wyjaśnienie, czy zgodne z konstytucją jest, że zgodnie z § 9 ust. 6 EStG wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie są uznawane za koszty uzyskania przychodu (postanowienie BFH z 17.7.2014, VI R 8/12 i VI R 2/12).

Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny - po ponad 5 latach(!) - w końcu rozstrzygnął gorąco dyskutowaną kwestię - niestety ku wielkiemu rozczarowaniu wszystkich zainteresowanych i ku radości fiskusa: 

Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji. Strażnicy konstytucji sprzeciwiają się tym samym najwyższym sędziom finansowym! (postanowienie BVerfG z 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowane 10.1.2020).

(2023): Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?

Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe

Wiele maturzystek wyjeżdża po maturze na pewien czas za granicę. Jako au pair i z nauką języka chcą poprawić swoje umiejętności językowe oraz poznać kraj i ludzi. W zamian za darmowe wyżywienie i zakwaterowanie rodzina goszcząca oczekuje pomocy przy opiece nad dziećmi i w gospodarstwie domowym. Podczas pobytu za granicą rodzice mają prawo do zasiłku na dziecko lub ulg podatkowych tylko wtedy, gdy pobyt au pair jest uznawany za kształcenie zawodowe.

Jak uzyskać uznanie pobytu au pair jako kształcenia zawodowego? W tym celu dziecko musi uczestniczyć w teoretyczno-systematycznej nauce języka, która obejmuje co najmniej 10 godzin tygodniowo.

Czy to musi być dokładnie 10 godzin tygodniowo, czy może wystarczy 8,6 godziny tygodniowo?

Oprócz samej nauki języka au pair musi poświęcić czas na przygotowanie i opracowanie materiału.

Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nauka języka trwająca jedynie 8,6 godziny tygodniowo nie wystarcza. Pobyt au pair za granicą nie może być zatem uznany za kształcenie zawodowe. W tym przypadku nie przyznano ani zasiłku na dziecko, ani ulg podatkowych na dzieci. "W przypadku mniej niż średnio 10 godzin tygodniowo wyjątkowo poszczególne miesiące mogą być jednak uznane za kształcenie zawodowe, jeśli są one, np. z powodu zajęć blokowych lub kursów, charakteryzowane przez intensywną naukę trwającą znacznie ponad 10 godzin" (decyzja BFH z 14.6.2016, III B 132/15).

Wyjątkowo nauka języka trwająca mniej niż 10 godzin tygodniowo może wystarczyć do uznania za kształcenie zawodowe. Ma to miejsce, gdy nauka języka obcego jest wymagana przez regulamin szkoleniowy lub egzaminacyjny lub gdy nauka języka przygotowuje do uznanego testu językowego. Dwa najważniejsze testy z języka angielskiego to TOEFL (Test of English as a Foreign Language) lub IELTS (International English Language Testing System). (wyrok BFH z 15.3.2012, III R 58/08; wyrok BFH z 26.10.2012, VI R 102/10).

Testy językowe TOEFL są uznawane za kształcenie zawodowe

Obecnie Sąd Finansowy w Saarland potwierdził, że pobyt au pair po zdaniu testu językowego TOEFL może być uznany za kształcenie zawodowe. Jednak szczególnie podkreślono jeden warunek: nawet jeśli zdobycie umiejętności językowych jest potwierdzone testem językowym - takim jak TOEFL lub IELTS - musi istnieć konkretny związek z kształceniem zawodowym. Ważne jest zatem, aby niezwłocznie rozpocząć lub kontynuować studia lub inne szkolenie (FG Saarland z 2.2.2014, 2 K 1308/13, rkr.).

(2023): Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe

Jak domowe biuro wpływa na podatki podczas szkolenia?

Jeśli jesteś w trakcie szkolenia zawodowego lub studiów i korzystasz z domowego biura, powinieneś znać kilka kwestii podatkowych.

1. Odliczanie kosztów: Zasadniczo możesz odliczyć koszty związane z domowym biurem. Obejmuje to czynsz, koszty dodatkowe i koszty sprzątania. Alternatywnie przysługuje Ci roczna ryczałtowa kwota 1.260 Euro. Ale są pewne warunki.
2. Centrum Twojej pracy: Możesz odliczyć te koszty lub roczną ryczałtową kwotę tylko wtedy, gdy Twoje biuro jest głównym miejscem, w którym wykonujesz większość swoich obowiązków zawodowych lub szkolnych. Musi to być prawdziwe pomieszczenie, a nie miejsce pracy w rogu.
3. Wykorzystanie dziennej stawki ryczałtowej: Często domowe biuro nie jest głównym miejscem Twojej pracy. W takim przypadku możesz zamiast tego odliczyć dzienną stawkę ryczałtową w wysokości 6 Euro za maksymalnie 210 dni w roku. Nie ma znaczenia, czy pracujesz przy prawdziwym biurku, czy po prostu przy kuchennym stole.
4. Środki pracy: Koszty środków pracy, takich jak komputer czy biurko, nie są uwzględnione w kosztach biura lub ryczałcie. Możesz je dodatkowo zgłosić jako koszty uzyskania przychodu. Dotyczy to również kosztów kształcenia, stosunków pracy szkoleniowej i pierwszych studiów.
5. Uwaga: Jeśli korzystasz z domowego biura również w celu uzyskania dochodów i jest ono głównym miejscem Twojej pracy, musisz podzielić koszty proporcjonalnie do użytkowania. Możesz jednak zrezygnować z podziału i przypisać wszystko do jednej działalności.

To są podstawy, które powinieneś wziąć pod uwagę przy podatkowym odliczaniu kosztów biura jako osoba odbywająca szkolenie zawodowe lub student.

(2023): Jak domowe biuro wpływa na podatki podczas szkolenia?

Kiedy koszty szkolenia pilotów są odliczane?

Koszty szkolenia pilota można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu z wyprzedzeniem tylko wtedy, gdy wcześniej ukończono "właściwe" pierwsze szkolenie. Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2015 r. pierwsze szkolenie uznaje się za "właściwe" tylko wtedy, gdy trwa co najmniej dwanaście miesięcy w pełnym wymiarze godzin i kończy się egzaminem. Dopiero po takim pierwszym szkoleniu koszty drugiego szkolenia można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu (§ 9 ust. 6 EStG 2015).

Krótsze szkolenia są uznawane za "środki przygotowawcze do pracy" lub "fazy szkoleniowe" i nie są uznawane za pierwsze szkolenie. Koszty takich faz szkoleniowych można jednak odliczyć jako wydatki specjalne do 6.000 Euro (§ 10 ust. 1 nr 7 EStG).

Federalny Trybunał Finansowy niedawno orzekł, że koszty szkolenia pilota bez wcześniejszego pierwszego szkolenia nie mogą być odliczone jako koszty uzyskania przychodu, nawet jeśli podatnik wcześniej przez wiele lat pracował w innym zawodzie. Wieloletnia praca nie zastępuje "właściwego" pierwszego szkolenia, a koszty szkolenia pilota mogą być odliczone tylko w ograniczonym zakresie jako wydatki specjalne (wyrok BFH z 15.2.2023, VI R 22/21).

Przykład: Pilot uzyskał w 2016 r. uprawnienia do lotów według wskazań przyrządów dla samolotów, a w 2017 r. uprawnienia do obsługi Airbusa A 320, ale wcześniej nie ukończył żadnego formalnego pierwszego szkolenia. Urząd skarbowy uznał koszty szkolenia pilota jedynie jako wydatki specjalne.

Zdaniem sędziów 20-miesięczny staż nie spełniał wymogów pierwszego szkolenia, ponieważ nie odbyło się zorganizowane szkolenie ani egzamin końcowy. Również wieloletnia działalność gospodarcza przed szkoleniem pilota nie została uznana za pierwsze szkolenie.

Również klasyfikacja kosztów szkolenia zawodowego pilota jako kosztów przekwalifikowania, które mogłyby być odliczone zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie 1 EStG, została odrzucona. Byłoby to sprzeczne z celem ograniczenia odliczenia kosztów uzyskania przychodu.

Nie ma merytorycznego uzasadnienia, dlaczego dłuższa praca jako taksówkarz lub instruktor narciarski miałaby wykluczać odliczenie kosztów uzyskania przychodu, podczas gdy wieloletnia praca jako DJ/muzyk nie powinna tego uniemożliwiać (zob. BT-Drucksache 18/3017, s. 43).

(2023): Kiedy koszty szkolenia pilotów są odliczane?

Jak mogę odliczyć koszty kształcenia jako wydatki specjalne?

Wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe można odliczyć jako koszty szczególne do maksymalnej kwoty 6.000 Euro. Oznacza to, że koszty te obniżają dochód podlegający opodatkowaniu, a tym samym również obciążenie podatkowe. W ten sposób możesz otrzymać zwrot z podatku zapłaconego w ciągu roku. Lub ewentualna dopłata zostanie zmniejszona.

Jeśli jednak Twoje wykształcenie odbywa się w ramach stosunku szkoleniowego, np. praktyki lub stażu, obowiązuje inna zasada: w takim przypadku możesz odliczyć koszty w pełnej wysokości jako koszty uzyskania przychodu, ponieważ dochody ze stosunku szkoleniowego są opodatkowane. Koszty można również odliczyć jako koszty uzyskania przychodu, jeśli jest to Twoje drugie wykształcenie zawodowe, tzn. ukończyłeś już pierwsze wykształcenie zawodowe.

To, czy dana forma kształcenia jest szkoleniem czy wykształceniem, ma duże znaczenie podatkowe. W przypadku szkolenia wydatki można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu w nieograniczonej wysokości. W przypadku wykształcenia koszty można odliczyć tylko w ograniczonym zakresie jako koszty szczególne. Jeśli w przypadku wykształcenia lub studiów chodzi jedynie o edukację ogólną lub hobby, koszty nie podlegają odliczeniu.

W przypadku wspólnie rozliczających się małżonków nie ma znaczenia, który z nich poniósł koszty wykształcenia jednego z małżonków. Jeśli oboje małżonkowie są w trakcie wykształcenia, każdy z nich może zadeklarować swoje wydatki do maksymalnej kwoty 6.000 Euro. W tym celu każdy z małżonków musi osobno wymienić swoje koszty. Małżeństwo może więc odliczyć maksymalnie 12.000 Euro kosztów wykształcenia jako koszty szczególne. Jednak jeden z małżonków nie może przenieść części swojego limitu na drugiego, jeśli nie wykorzysta go w pełni.

(2023): Jak mogę odliczyć koszty kształcenia jako wydatki specjalne?

Co zalicza się do wykształcenia zawodowego?

Za zawodowe wykształcenie, którego koszty można odliczyć jako wydatki specjalne, uważa się przede wszystkim pierwsze wykształcenie zawodowe (z wyjątkiem w ramach stosunku pracy szkoleniowej, jak klasyczna nauka zawodu) lub pierwsze studia jako wykształcenie podstawowe. Do kosztów kształcenia należą również wydatki na uczęszczanie do szkół ogólnokształcących w celu uzyskania matury lub świadectwa ukończenia szkoły średniej. Każde kolejne szkolenie po pierwszym ukończeniu zawodowym jest dokształcaniem, które można bez ograniczeń odliczyć jako koszty uzyskania przychodu.

"Po raz pierwszy" oznacza, że przed szkoleniem nie ukończono żadnego innego wykształcenia zawodowego ani studiów wyższych. Jeśli pracujesz już bez ukończonego wykształcenia i nadrabiasz takie kwalifikacje, jest to również pierwsze wykształcenie zawodowe, które należy wpisać pod wydatki specjalne. Od 2015 roku pojęcie "pierwszego wykształcenia" jest uregulowane prawnie: prawdziwe pierwsze wykształcenie ma miejsce tylko wtedy, gdy szkolenie trwa co najmniej 12 miesięcy w pełnym wymiarze godzin i kończy się egzaminem. Dopiero po takim pierwszym wykształceniu koszty drugiego wykształcenia można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu (§ 9 ust. 6 EStG).

Nie jest akceptowane jako wykształcenie zawodowe, jeśli uczestniczysz w szkoleniu tylko z zainteresowania edukacją ogólną lub jako hobby. Na przykład, jeśli szkolisz się na instruktora, aby uczyć w klubie sportowym za pieniądze, lub jeśli jako technik dentystyczny bierzesz udział w kursie fotograficznym, nie jest to szkolenie zawodowe.

(2023): Co zalicza się do wykształcenia zawodowego?

Jakie wydatki na szkolenie zawodowe mogę odliczyć?

Osoby odbywające szkolenie zawodowe mogą w swojej deklaracji podatkowej wykazać następujące wydatki jako wydatki specjalne:

• Koszty materiałów do nauki i pracy, takich jak książki fachowe, materiały piśmienne, artykuły biurowe, kopie, kalkulator, biurko, regał na książki itp.
• Opłaty za udział, takie jak opłaty za kursy, szkolenia, studia, szkoły, dopuszczenia i egzaminy
• Koszty wyjazdów studyjnych, wycieczek lub wyjazdów klasowych
• Koszty dojazdu do miejsca szkolenia z ryczałtem za odległość 30 centów za kilometr w jedną stronę lub 38 centów od 21. kilometra
• Dojazdy do prywatnych grup naukowych z ryczałtem za podróże służbowe 30 centów za kilometr
• Koszty zakwaterowania i wyżywienia poza domem, jeśli masz własne mieszkanie w miejscu szkolenia.
• Odsetki na spłatę kredytu studenckiego, w roku zapłaty
• Koszty domowego biura
• Koszty telefonu i Internetu, jeśli są wykorzystywane do szkolenia zawodowego.

Jeśli otrzymujesz nieopodatkowane dochody na wsparcie szkolenia zawodowego, takie jak BAföG, wydatki zostaną pomniejszone o tę kwotę. Dotyczy to jednak tylko sytuacji, gdy są to dotacje na koszty szkolenia, których nie musisz zwracać; dotacje na utrzymanie nie muszą być uwzględniane. Jeśli otrzymasz pożyczkę, którą musisz spłacić, nie musisz jej odejmować od kosztów szkolenia.

(2023): Jakie wydatki na szkolenie zawodowe mogę odliczyć?

Czy mogę odliczyć mój gabinet/pracownię?

Wydatki na domowe biuro można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne.

Od 1.1.2023 zmieniono zasady uwzględniania podatkowego wydatków na "Homeoffice" i "Homework", przy czym należy rozróżnić następujące dwa przypadki (§ 4 ust. 5 nr 6b i 6c EStG, zmienione przez "Jahressteuergesetz 2022" z 16.12.2022; pismo BMF z 15.8.2023, IV C 6-S 2145/19/10006):

1. Biuro stanowi "centrum" całej działalności zawodowej:

   W takim przypadku koszty biura domowego można odliczyć - jak wcześniej - w rzeczywistej wysokości lub - nowość - z roczną ryczałtem w wysokości 1.260 Euro jako koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne. Musi to być "prawdziwe" domowe biuro, czyli oddzielne pomieszczenie, które jest prawie wyłącznie wykorzystywane do celów zawodowych i nie zawiera przedmiotów prywatnych. Centrum swojej działalności w domowym biurze mają na przykład pisarze, tłumacze lub specjaliści IT, którzy pracują prawie wyłącznie w domu.

2. Brak centrum, ale praca jest wykonywana (również) w domu:

   W takim przypadku można odliczyć podatkowo dzienną stawkę ryczałtową w wysokości 6 Euro za każdy dzień, maksymalnie 210 dni, czyli maksymalnie 1.260 Euro rocznie. Aby otrzymać dzienną stawkę ryczałtową, miejsce pracy w mieszkaniu nie musi spełniać żadnych szczególnych warunków. Nie ma znaczenia, czy pracuje się w kącie roboczym, przy kuchennym stole czy w oddzielnym pomieszczeniu.

Biuro jako centrum

Jak opisano powyżej, wydatki na domowe biuro można odliczyć w pełnej wysokości lub z roczną ryczałtem, jeśli stanowi ono "centrum całej działalności zawodowej" (§ 4 ust. 5 zdanie 1 nr 6b zdanie 2 EStG). Należy zwrócić uwagę na następujące szczegóły:

• Roczna ryczałtowa w wysokości 1.260 Euro to kwota ryczałtowa, która pokrywa wydatki na całą działalność zawodową w domowym biurze. Do 1.260 Euro koszty nie muszą być udokumentowane.
• Prawo wyboru odliczenia rocznej ryczałtowej zamiast rzeczywistych wydatków można wykorzystać tylko jednolicie na cały rok. Prawo wyboru można wykorzystać do momentu, gdy decyzja podatkowa stanie się ostateczna.
• Roczna ryczałtowa jest uwzględniana miesięcznie. Jeśli warunki do odliczenia kosztów biura nie są spełnione przez cały rok, roczna ryczałtowa jest pomniejszana o jedną dwunastą za każdy pełny miesiąc kalendarzowy, w którym warunki do odliczenia wydatków na domowe biuro nie są spełnione.
• Roczna ryczałtowa jest stosowana indywidualnie. Nie można jej wykorzystać wielokrotnie dla różnych działań, ale należy ją ewentualnie podzielić na różne działania.
• Oprócz odliczenia rocznej ryczałtowej nie jest dozwolone odliczenie dziennej stawki ryczałtowej (6 Euro za dzień) za inną działalność w tym samym okresie.
• Jeśli z domowego biura korzysta kilka osób, np. małżonkowie, partnerzy życiowi, warunki muszą być sprawdzone dla każdej osoby podlegającej opodatkowaniu.

Przykład 1:

A i B korzystają wspólnie z domowego biura, każdy w 50% (udział czasowy). Tylko dla A biuro stanowi centrum całej działalności zawodowej. Całkowite koszty wynoszą 4.000 Euro i są pokrywane proporcjonalnie do udziału w użytkowaniu.
A może odliczyć 2.000 Euro jako koszty operacyjne lub koszty uzyskania przychodu. B nie może odliczyć żadnych wydatków na biuro, ale może skorzystać z dziennej stawki ryczałtowej w wysokości 6 Euro za dzień.

Przykład 2:

A i B korzystają wspólnie z domowego biura, które dla obu przez cały rok kalendarzowy stanowi centrum całej działalności zawodowej. Rezygnują z ustalania poniesionych na ten cel wydatków i mogą zatem odliczyć roczną ryczałtową w wysokości 1.260 Euro jako koszty operacyjne lub koszty uzyskania przychodu.

Praca w domu, ale brak centrum

Koronawirus zmienił świat pracy. Wielu pracowników pracuje czasowo w home office, a czasowo w firmie lub urzędzie, więc centrum ich działalności nie znajduje się w domowym biurze. I nie zawsze pracownicy (lub osoby samozatrudnione) mają oddzielne pomieszczenie, które jest akceptowane podatkowo jako biuro. Jednak również oni ponoszą koszty związane z pracą w mieszkaniu, np. na ogrzewanie, prąd i wodę. W latach 2020-2022 osoby, które pracowały w domu i nie miały uznanego biura, mogły odliczyć ryczałt w wysokości 5 Euro za dzień, maksymalnie 600 Euro rocznie, jako koszty uzyskania przychodu. Była to ryczałtowa stawka za home office. I również od 2023 roku przysługuje im ulga podatkowa.

• Od 1.1.2023 ryczałtowa stawka za home office została przedłużona na czas nieokreślony. Kwota odliczenia podatkowego została podniesiona z 5 Euro do 6 Euro za dzień i jest przyznawana na maksymalnie 210 dni pracy w domu zamiast dotychczasowych 120 dni. W przeciwieństwie do dotychczasowych 600 Euro, maksymalna kwota wynosi teraz 1.260 Euro rocznie (§ 4 ust. 5 nr 6c EStG, wprowadzony przez "Jahressteuergesetz 2022" z 16.12.2022).
• Dotychczasowe określenie "ryczałtowa stawka za home office" było mylące, ponieważ sugerowało konieczność posiadania domowego biura. Obecnie ustawodawca mówi o pracy w mieszkaniu - prawdopodobnie bez względu na to, czy jest to główne, czy wakacyjne mieszkanie. Dlatego teraz należy mówić o ryczałcie za pracę w domu lub po prostu o dziennej stawce ryczałtowej.
• Aby otrzymać dzienną stawkę ryczałtową, miejsce pracy w mieszkaniu nie musi spełniać żadnych szczególnych warunków. Nie ma znaczenia, czy pracuje się przy kuchennym stole, w kącie roboczym czy w oddzielnym pomieszczeniu. Typowe domowe biuro nie jest warunkiem wstępnym do odliczenia ryczałtu. Dzienna stawka ryczałtowa pokrywa wszystkie (dodatkowe) koszty związane z użytkowaniem mieszkania.
• Dzienna stawka ryczałtowa: Podatnicy mogą odliczyć ryczałtową kwotę 6 Euro za każdy dzień, w którym działalność zawodowa jest wykonywana "głównie" w mieszkaniu i nie odwiedzają pierwszego miejsca pracy. Odliczenie dziennej stawki ryczałtowej jest również dozwolone, jeśli dostępne jest inne miejsce pracy. "Głównie" to określenie czasowe. Oznacza to, że więcej niż połowa rzeczywistego dziennego czasu pracy musi być wykonywana w mieszkaniu.
• Maksymalna kwota: Łącznie odliczenie dziennej stawki ryczałtowej za domowe miejsce pracy jest ograniczone do maksymalnej kwoty 1.260 Euro rocznie (210 dni x 6 Euro). Koszty materiałów biurowych można odliczyć dodatkowo.
• Prawo wyboru: Ze względów uproszczenia również pracownicy, którzy mają uznane biuro, mogą wybierać między - ewentualnie proporcjonalną - roczną ryczałtą w wysokości 1.260 Euro a dzienną stawką ryczałtową w wysokości 6 Euro za dzień. Nie jest dozwolone jednoczesne odliczenie rzeczywistych kosztów, rocznej lub dziennej stawki ryczałtowej. Dotyczy to również sytuacji, gdy w roku kalendarzowym wykonywane są różne prace. Odliczenie dotyczy zawsze całej działalności zawodowej podatnika.
• Działania: Jeśli podatnicy wykonują różne prace, zarówno dzienna stawka ryczałtowa w wysokości 6 Euro, jak i maksymalna kwota 1.260 Euro mogą być podzielone na różne działania lub przypisane w całości do jednego działania. Kwoty nie mogą być odliczane wielokrotnie w odniesieniu do różnych działań.
• Podwójne gospodarstwo domowe: Jeśli koszty zakwaterowania są zgłaszane w ramach podwójnego gospodarstwa domowego, dodatkowe odliczenie dziennej stawki ryczałtowej nie jest dozwolone. To samo dotyczy sytuacji, gdy odliczane są koszty domowego biura.
• Rozliczenie: Dzienna stawka ryczałtowa jest - podobnie jak inne koszty uzyskania przychodu - rozliczana z ryczałtem dla pracowników w wysokości 1.230 Euro. Oznacza to, że oszczędność podatkowa występuje dopiero wtedy, gdy koszty uzyskania przychodu przekraczają łącznie 1.230 Euro.
• Obowiązek prowadzenia dokumentacji: Dni kalendarzowe, w których spełnione są warunki do skorzystania z dziennej stawki ryczałtowej, muszą być rejestrowane przez podatnika i wiarygodnie udokumentowane w odpowiedniej formie.

Pytanie brzmi, czy oprócz dziennej stawki ryczałtowej można również odliczyć koszty podróży.

Należy tutaj rozróżnić, czy podróże prowadzą do "pierwszego miejsca pracy", czy są wykonywane w ramach "pracy w terenie" (przypadek podstawowy). Istnieje również specjalna regulacja, gdy "trwale nie ma innego miejsca pracy". Najpierw zajmijmy się przypadkiem podstawowym:

• Podróże do pierwszego miejsca pracy: Jeśli pracownik jedzie w dniu pracy w domu dodatkowo do swojego pierwszego miejsca pracy, nie można odliczyć dziennej stawki ryczałtowej w wysokości 6 Euro, lecz tylko koszty podróży z ryczałtem za odległość. Zasadniczo nie jest dozwolone jednoczesne korzystanie z ryczałtu i kosztów podróży. W tych przypadkach odliczenie dziennej stawki ryczałtowej nie zależy od tego, czy pracownik ma dostęp do innego miejsca pracy.
• Podróże w ramach pracy w terenie: Jeśli pracownik oprócz pracy w mieszkaniu wykonuje również pracę w terenie, może odliczyć zarówno dzienną stawkę ryczałtową, jak i koszty podróży służbowej. Dzienna stawka ryczałtowa jest jednak przyznawana tylko wtedy, gdy praca w tym dniu jest wykonywana "głównie w mieszkaniu", tj. przez więcej niż połowę rzeczywistego dziennego czasu pracy.

Przykład 1:

Zatrudniony inżynier budowlany jedzie w ciągu dnia najpierw na plac budowy (praca w terenie), a następnie wykonuje prace biurowe nie w miejscu pracy swojego pracodawcy (pierwsze miejsce pracy), lecz w swoim miejscu pracy w mieszkaniu. Inżynier budowlany może odliczyć zarówno koszty podróży na plac budowy, jak i dzienną stawkę ryczałtową za ten dzień, jeśli praca była wykonywana głównie w mieszkaniu, tj. przez więcej niż połowę całkowitego czasu pracy w danym dniu.

Przykład 2:

V jest zatrudnionym maklerem ubezpieczeniowym. W ciągu dnia V jedzie najpierw do klienta (godzina jazdy) i doradza mu w jego mieszkaniu (czas trwania: dwie godziny). Następnie V wraca do domu (godzina jazdy). Stamtąd V wykonuje inne czynności zawodowe w mieszkaniu przy kuchennym stole (trzy godziny). V ma dostęp do innego miejsca pracy w biurze swojego pracodawcy (pierwsze miejsce pracy). V nie pracuje głównie w swoim mieszkaniu. Czas podróży (łącznie dwie godziny) i doradztwo u klienta (dwie godziny) przekraczają łącznie czas pracy w mieszkaniu (trzy godziny). V nie ma prawa do dziennej stawki ryczałtowej.

Specjalna regulacja "brak innego miejsca pracy":

Jeśli dla działalności zawodowej "trwale nie ma innego miejsca pracy" i praca jest wykonywana w mieszkaniu oraz w pierwszym miejscu pracy lub w terenie, można odliczyć zarówno dzienną stawkę ryczałtową, jak i koszty podróży lub koszty podróży służbowej. W tych przypadkach nie jest wymagane, aby praca była wykonywana "głównie w mieszkaniu". Specjalna regulacja dotyczy wielu nauczycieli, których centrum działalności znajduje się w szkole, ale nie mają tam biurka do przygotowania i opracowania lekcji.

Przykład:

Pan Steuerle jest nauczycielem i codziennie uczy w szkole od 8:00 do 13:00, a po południu od 15:00 do 18:00 przygotowuje i opracowuje lekcje oraz sprawdza prace klasowe w mieszkaniu. Pan Steuerle nie ma w szkole innego miejsca pracy do przygotowania i opracowania lekcji. Pan Steuerle może odliczyć zarówno ryczałt za odległość za podróże do szkoły (pierwsze miejsce pracy), jak i dzienną stawkę ryczałtową za pracę w mieszkaniu.

(2023): Czy mogę odliczyć mój gabinet/pracownię?

Sytuacja prawna dotycząca pierwszych studiów i odliczenia podatkowego wydatków

„Pierwsze studia” to studia podejmowane jako pierwsze wykształcenie, zwłaszcza bezpośrednio po maturze. W takim przypadku koszty studiów można odliczyć jako koszty kształcenia tylko do 6.000 Euro jako wydatki specjalne.

Jeśli pierwsze studia są podejmowane po ukończeniu szkolenia zawodowego, koszty można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako - wcześniej poniesione - koszty uzyskania przychodu (wyrok BFH z 18.6.2009, BStBl. 2010 II s. 816).

Jeżeli pierwsze studia odbywają się w ramach umowy szkoleniowej, wydatki można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu, ponieważ wynagrodzenie szkoleniowe jest opodatkowane, np. akademia zawodowa, studia dualne.

W przypadku pierwszych studiów koszty studiów mogą być nieograniczone koszty uzyskania przychodu w następujących przypadkach (pismo BMF z 22.9.2010, BStBl. 2010 I s. 721):

• Jeśli dwa lub więcej kierunków studiów rozpoczyna się równolegle i kończy w różnym czasie, po ukończeniu pierwszego kierunku studiów drugi kierunek studiów jest traktowany jako drugie studia, co oznacza, że od tego momentu wydatki są uwzględniane jako koszty uzyskania przychodu.
• Za zawodowy dyplom ukończenia studiów uważa się pierwsze państwowe egzaminy, które potwierdzają kwalifikacje zawodowe do odbycia służby przygotowawczej. Dlatego wydatki na aplikację prawniczą i nauczycielską po pierwszym egzaminie państwowym można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu.
• Za zawodowy dyplom ukończenia pierwszych studiów uważa się również stopień licencjata. Kolejny kierunek studiów to drugie studia, więc te wydatki można odliczyć w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu. Dotyczy to przede wszystkim studiów magisterskich, ponieważ nie można ich podjąć bez ukończenia studiów licencjackich lub innych.

Po wielu latach niepewności Trybunał Konstytucyjny uznał obowiązujące przepisy za zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji (decyzja BVerfG z 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowana 10.1.2020).

(2023): Sytuacja prawna dotycząca pierwszych studiów i odliczenia podatkowego wydatków

Czy mogę odliczyć koszty dojazdu w ramach szkolenia zawodowego?

W ramach szkolenia zawodowego dotychczas przejazdy - jak w przypadku pracy w delegacji - można było odliczyć na podstawie rzeczywistych kosztów lub ryczałtu za podróż służbową w wysokości 30 centów za przejechany kilometr. Zazwyczaj nie miała zastosowania dieta za dojazdy, ponieważ dotyczy ona tylko przejazdów między domem a "stałym miejscem pracy" (do 2013 roku). Jednak od 2014 roku w przypadku pełnoetatowego szkolenia poza stosunkiem pracy miejsce szkolenia jest uznawane za "pierwsze miejsce pracy". Dotyczy to również szkolenia zawodowego.

To oznacza: Przejazdy do miejsca szkolenia można teraz odliczyć tylko na podstawie diety za dojazdy w wysokości 30 centów za kilometr (38 centów od 21. kilometra).

Ponieważ nie można już przyjąć pracy w delegacji, ryczałty na wyżywienie i koszty zakwaterowania nie są już uznawane. Dotyczy to zarówno szkolenia w przypadku odliczenia kosztów uzyskania przychodów, jak i szkolenia w przypadku odliczenia specjalnych wydatków.

Nadal można ubiegać się o zwrot kosztów podróży do miejsca szkolenia poza "pierwszym miejscem pracy" na podstawie ryczałtu za podróż służbową w wysokości 30 centów za przejechany kilometr oraz odliczyć ryczałty na wyżywienie, np. podczas wizyty w szkole zawodowej.

Kiedy mamy do czynienia z pełnoetatowym szkoleniem lub studiami?

Ma to miejsce, gdy jest to szkolenie zawodowe i nie podejmujesz żadnej pracy zarobkowej. Dopuszczalna jest jednak praca do 20 godzin tygodniowo, praca dorywcza lub praca krótkoterminowa.

(2023): Czy mogę odliczyć koszty dojazdu w ramach szkolenia zawodowego?

Co mogę odliczyć w przypadku pełnoetatowego szkolenia lub studiów?

Koszty szkolenia lub dokształcania mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, koszty operacyjne lub wydatki specjalne. Wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe poza stosunkiem szkoleniowym oraz na pierwsze studia są - przynajmniej według obecnego stanu prawnego - odliczane jako wydatki specjalne tylko do kwoty 6.000 Euro.

W innych przypadkach wydatki mogą być odliczane w nieograniczonej wysokości jako koszty uzyskania przychodu lub jako koszty uzyskania przychodu poniesione z wyprzedzeniem. Dotyczy to również nowego szkolenia zawodowego po ukończeniu wcześniejszego szkolenia oraz szkolenia zawodowego w ramach stosunku szkoleniowego, np. praktyki, stażu. Ważnym elementem są koszty dojazdu, wyżywienia, noclegu i dodatkowe koszty podróży.

Jeśli jako pracownik w ramach swojego stosunku pracy uczestniczysz w szkoleniu poza siedzibą firmy, jest to praca w terenie. W takim przypadku możesz ubiegać się o zwrot kosztów zgodnie z zasadami dotyczącymi kosztów podróży - tj. koszty dojazdu z ryczałtem za podróż służbową, diety, dodatkowe koszty podróży, ewentualnie koszty noclegu - jako koszty uzyskania przychodu.

Dotyczy to osób, które dokształcają się lub odbywają szkolenie wieczorami i w weekendy obok pracy. Tak było do tej pory i nadal obowiązuje.

Inaczej jest, gdy odbywasz szkolenie w pełnym wymiarze godzin lub studia w pełnym wymiarze godzin poza swoim stosunkiem pracy:

(1) Do 2013 roku instytucja edukacyjna nie staje się "stałym miejscem pracy", jeśli pracownik odbywa długoterminowe szkolenie i uczęszcza do instytucji edukacyjnej przez ponad cztery lata. Dzieje się tak również dlatego, że nie jest to zakład pracy pracodawcy. Koszty podróży można zatem odliczyć zgodnie z zasadami dotyczącymi pracy w terenie z ryczałtem za podróż służbową i dietami (orzeczenia BFH z 9.2.2012, VI R 42/11 i VI R 44/10).

(2) Jednak od 2014 roku w ustawie zapisano, że w przypadku edukacji w pełnym wymiarze godzin instytucja edukacyjna jest "pierwszym miejscem pracy" (chociaż nie jest to zakład pracy pracodawcy). Oznacza to, że przejazdy można odliczyć tylko z ryczałtem za odległość, a diety nie są uwzględniane. Dotyczy to zarówno dokształcania, gdzie obowiązuje nieograniczone odliczenie kosztów uzyskania przychodu, jak i szkolenia, gdzie obowiązuje ograniczone odliczenie wydatków specjalnych.

(2023): Co mogę odliczyć w przypadku pełnoetatowego szkolenia lub studiów?

Kiedy można odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?

Zgodnie z obowiązującym prawem wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i studia jako pierwsze wykształcenie, które odbywają się poza stosunkiem pracy (np. nauka zawodu), można odliczyć jako koszty szczególne do 6.000 Euro. Koszty studiów po nauce zawodu lub drugiego wykształcenia można w pełni uwzględnić jako koszty uzyskania przychodu.

Mogą do nich należeć również koszty domowego biura, ale tylko wtedy, gdy stanowi ono centrum całej działalności zawodowej. W takim przypadku można odliczyć rzeczywiste koszty biura lub roczną ryczałtową kwotę 1.260 Euro.

Wskazówka: Jeśli domowe biuro jest wykorzystywane zarówno do uzyskiwania dochodów, jak i stanowi centrum całej działalności zawodowej, wydatki lub roczną ryczałtową kwotę należy przypisać do odpowiedniego zakresu użytkowania i wykonywanych w nim czynności. Można jednak również przypisać wydatki lub roczną ryczałtową kwotę do jednej czynności, bez ich podziału.

Jeśli centrum całej działalności nie znajduje się w domowym biurze, można odliczyć tylko dzienną stawkę ryczałtową w wysokości 6 Euro za dzień, maksymalnie 1.260 Euro. Dzienna stawka ryczałtowa obowiązuje na dzień kalendarzowy i nie zwiększa się, nawet jeśli w danym dniu wykonywane są różne czynności zawodowe, dla których spełnione są warunki odliczenia. Warunkiem odliczenia jest, aby w tym dniu nie odwiedzono uniwersytetu lub placówki edukacyjnej.

Jeśli odliczasz dzienną stawkę ryczałtową jako koszty operacyjne lub koszty uzyskania przychodu za pracę zawodową w swoim domu, dodatkowe odliczenie jako koszty szczególne nie jest możliwe.

(2023): Kiedy można odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?