Kiedy koszty szkolenia są wydatkami specjalnymi, a kiedy kosztami uzyskania przychodu?
Co do zasady rozróżnia się koszty kształcenia i koszty dokształcania. To rozróżnienie decyduje o tym, czy koszty można odliczyć tylko w ograniczonym zakresie jako wydatki specjalne, czy w pełni jako koszty uzyskania przychodu.
1. Koszty kształcenia – wydatki specjalne
Koszty pierwszego wykształcenia zawodowego lub pierwszych studiów są traktowane podatkowo jako koszty kształcenia. Można je odliczyć tylko jako wydatki specjalne – jednak maksymalnie do 6.000 Euro rocznie.
Ważne: Wydatki specjalne można uwzględnić tylko w roku dokonania płatności. Jeśli w tym roku nie ma dochodu podlegającego opodatkowaniu, odliczenie wydatków specjalnych nie przynosi korzyści podatkowych.
2. Koszty dokształcania – koszty uzyskania przychodu
Wszystkie koszty związane z dokształcaniem zawodowym po ukończeniu pierwszego wykształcenia lub pierwszych studiów są traktowane jako koszty dokształcania. Można je odliczyć bez ograniczeń jako koszty uzyskania przychodu, jeśli są związane z pracą i służą uzyskaniu dochodów.
Do takich kosztów należą na przykład:
- Przekwalifikowanie do innego zawodu,
- Szkolenia w obecnie wykonywanym zawodzie,
- Szkolenia w wcześniej wykonywanym zawodzie,
- Drugie studia.
3. Pierwsze czy drugie studia?
Traktowanie podatkowe zależy od tego, czy są to pierwsze czy drugie studia:
- Pierwsze studia po ukończeniu szkoły są traktowane jako pierwsze wykształcenie. Koszty z tym związane można odliczyć tylko jako wydatki specjalne do 6.000 Euro rocznie – bez przeniesienia straty.
- Drugie studia (np. studia magisterskie po licencjackich lub studia zaoczne po ukończeniu szkolenia) są traktowane jako dokształcanie. Koszty z tym związane można odliczyć w pełni jako koszty uzyskania przychodu. Strata podatkowa może być przeniesiona na kolejne lata jako przeniesienie straty.
4. Przeniesienie straty przy kosztach uzyskania przychodu
Osoby, które nie mają jeszcze dochodów, ale mogą odliczyć koszty kształcenia jako koszty uzyskania przychodu (np. na drugich studiach), mogą uwzględnić te koszty jako przewidywane koszty uzyskania przychodu. Powstaje w ten sposób strata, która jest przenoszona na pierwszy rok z dochodami i tam rozliczana podatkowo.
5. Przykład dla lepszego zrozumienia
Pan A i Pani B są studentami bez dochodów.
- Pani B studiuje na pierwszych studiach. Ma 4.500 Euro kosztów kształcenia. Może je odliczyć tylko jako wydatki specjalne w bieżącym roku. Ponieważ nie ma dochodów, nie przynosi jej to żadnej korzyści podatkowej.
- Pan A studiuje na drugich studiach. Może zgłosić 4.500 Euro jako koszty uzyskania przychodu i w ten sposób wygenerować stratę podatkową. W następnym roku, gdy będzie miał dochody, ta strata zostanie rozliczona z jego dochodami.
Wynik: Pan A płaci w pierwszym roku pracy mniej podatku niż Pani B, mimo że oboje zarabiają tyle samo.
Kiedy koszty szkolenia są wydatkami specjalnymi, a kiedy kosztami uzyskania przychodu?
Koszty studiów: kiedy można je odliczyć od podatku?
Wydatki na pierwsze studia po maturze lub pierwsze szkolenie zawodowe poza stosunkiem szkoleniowym można odliczyć jako koszty szczególne tylko do wysokości 6.000 Euro (§ 10 ust. 1 nr 7 i § 9 ust. 6 EStG). To ograniczenie jest zgodne z konstytucją. W innych przypadkach koszty studiów mogą być odliczane bez ograniczeń jako koszty uzyskania przychodu lub, w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, jako koszty operacyjne, na przykład w przypadku drugich studiów lub szkoleń zawodowych po pierwszym szkoleniu.
W następujących przypadkach koszty studiów można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu bez ograniczeń:
- Pierwsze studia po ukończeniu szkolenia zawodowego: Na przykład studia po ukończeniu nauki zawodu (wyrok BFH z 18.6.2009, BStBl. 2010 II s. 816).
- Pierwsze studia w ramach stosunku szkoleniowego: Na przykład w przypadku oficerów, żołnierzy zawodowych lub w ramach studiów dualnych.
- Drugie studia: Po ukończeniu pierwszych studiów, jeśli studia mają związek zawodowy.
- Studia magisterskie: Ponieważ wymagają ukończenia studiów licencjackich lub innych, są uznawane za drugie studia.
- Doktorat: Koszty doktoratu można odliczyć jako koszty uzyskania przychodu, o ile mają związek zawodowy.
- Studia MBA: MBA to również drugie studia i koszty są w pełni odliczalne.
- Studia równoległe: Jeśli drugi kierunek studiów jest kontynuowany po ukończeniu pierwszego, koszty drugich studiów są uznawane za koszty uzyskania przychodu.
- Referendariat: W przypadku prawników i aplikantów nauczycielskich wydatki po pierwszym egzaminie państwowym są w pełni odliczalne.
Lohnsteuer kompakt
Szczególny przypadek: zmiana kierunku studiów bez ukończenia: Jeśli student zmienia kierunek studiów bez ukończenia pierwszych studiów, na przykład z prawa na medycynę, nowy kierunek studiów nie jest drugimi studiami. W takim przypadku wydatki można odliczyć tylko do 6.000 Euro jako koszty szczególne.
Koszty studiów: kiedy można je odliczyć od podatku?
Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?
Zdaniem Federalnego Trybunału Finansowego koszty kształcenia powinny być odliczane jako koszty uzyskania przychodu w nieograniczonej wysokości. Koszty kształcenia są zawodowo uzasadnione jako niezbędny warunek podjęcia późniejszej pracy i tym samym stanowią koszty uzyskania przychodu, ponieważ służą uzyskaniu dochodów podlegających opodatkowaniu dochodowym.
Dlatego sędziowie BFH zwrócili się do Federalnego Trybunału Konstytucyjnego o wyjaśnienie, czy zgodne z konstytucją jest, że zgodnie z § 9 ust. 6 EStG wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie są uznawane za koszty uzyskania przychodu (postanowienie BFH z 17.7.2014, VI R 8/12 i VI R 2/12).
Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny - po ponad 5 latach(!) - w końcu rozstrzygnął gorąco dyskutowaną kwestię - niestety ku wielkiemu rozczarowaniu wszystkich zainteresowanych i ku radości fiskusa:
Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze szkolenie zawodowe lub pierwsze studia nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji. Strażnicy konstytucji nie zgadzają się z najwyższymi sędziami finansowymi! (postanowienie BVerfG z 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowane 10.1.2020).
Koszty edukacji jednak jako koszty uzyskania przychodu?
Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe
Wiele maturzystek wyjeżdża po maturze na pewien czas za granicę. Jako au pair i z nauką języka chcą poprawić swoje umiejętności językowe oraz poznać kraj i ludzi. W zamian za darmowe wyżywienie i zakwaterowanie rodzina goszcząca oczekuje pomocy przy opiece nad dziećmi i w gospodarstwie domowym. Podczas pobytu za granicą rodzice mają prawo do zasiłku na dziecko lub ulg podatkowych tylko wtedy, gdy pobyt au pair jest uznawany za kształcenie zawodowe.
Jak uzyskać uznanie pobytu au pair za kształcenie zawodowe? Wymagane jest, aby dziecko uczestniczyło w teoretyczno-systematycznej nauce języka, która obejmuje co najmniej 10 godzin tygodniowo.
Czy musi to być dokładnie 10 godzin tygodniowo, czy wystarczy może 8,6 godziny tygodniowo?
Oprócz samej nauki języka au pair musi poświęcić czas na przygotowanie i utrwalenie materiału.
Obecnie Federalny Trybunał Finansowy orzekł, że nauka języka trwająca jedynie 8,6 godziny tygodniowo nie wystarcza. Pobyt au pair za granicą nie może być zatem uznany za kształcenie zawodowe. W tym przypadku nie przyznano ani zasiłku na dziecko, ani ulg podatkowych na dziecko. "W przypadku mniej niż średnio 10 godzin tygodniowo wyjątkowo poszczególne miesiące mogą być mimo to uznane za kształcenie zawodowe, jeśli są one, np. z powodu zajęć blokowych lub kursów, charakteryzowane intensywną nauką trwającą znacznie ponad 10 godzin" (decyzja BFH z 14.6.2016, III B 132/15).
Wyjątkowo nauka języka trwająca mniej niż 10 godzin tygodniowo może wystarczyć do uznania za kształcenie zawodowe. Ma to miejsce, gdy nauka języka obcego jest wymagana przez regulamin szkoleniowy lub egzaminacyjny lub gdy nauka języka przygotowuje do uznanego testu językowego. Dwa najważniejsze testy z języka angielskiego to TOEFL (Test of English as a Foreign Language) lub IELTS (International English Language Testing System). (wyrok BFH z 15.3.2012, III R 58/08; wyrok BFH z 26.10.2012, VI R 102/10).
Testy językowe TOEFL są uznawane za kształcenie zawodowe
Obecnie Sąd Finansowy w Saarland potwierdził, że pobyt au pair po zdaniu testu językowego TOEFL może być uznany za kształcenie zawodowe. Jednak szczególnie podkreślono jeden warunek: nawet jeśli zdobycie umiejętności językowych jest potwierdzone testem językowym - takim jak TOEFL lub IELTS - musi istnieć konkretny związek z kształceniem zawodowym. Ważne jest zatem, aby niezwłocznie rozpocząć lub kontynuować studia lub inne szkolenie (FG Saarland z 2.2.2014, 2 K 1308/13, rkr.).
Pobyt jako au pair: nauka języka jest uznawana za szkolenie zawodowe
Wykształcenie podstawowe: Jakie są szanse na pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu?
Wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie, które nie odbywają się w ramach umowy o pracę w celu nauki zawodu (np. praktyka), mogą być zgodnie z obowiązującym prawem odliczone tylko w ograniczonym zakresie do 6.000 Euro jako koszty szczególne, podczas gdy koszty wszelkich działań edukacyjnych po ukończeniu wykształcenia zawodowego, w tym pierwszych studiów po praktyce, mogą być w pełni uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu (§ 4 ust. 9, § 9 ust. 6, § 10 ust. 1 nr 7 i § 12 nr 5 EStG).
Obecnie Federalny Trybunał Konstytucyjny orzekł: Obecne przepisy ustawowe są zgodne z konstytucją. Fakt, że wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe lub pierwsze studia jako pierwsze wykształcenie nie mogą być odliczane jako koszty uzyskania przychodu, nie narusza konstytucji (decyzja BVerfG z dnia 19.11.2019, 2 BvL 22/14, 2 BvL 23/14, 2 BvL 24/14, 2 BvL 25/14, 2 BvL 26/14, 2 BvL 27/14, opublikowana 10.1.2020).
Wykształcenie podstawowe: Jakie są szanse na pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu?
Co mogę odliczyć w przypadku szkolenia w pełnym wymiarze godzin?
Wydatki na edukację lub szkolenie mogą być odliczane od podatku jako wydatki specjalne, koszty uzyskania przychodu lub koszty operacyjne. Decydujące są rodzaj i cel edukacji oraz sytuacja życiowa.
1. Wydatki specjalne na pierwsze wykształcenie lub studia
- Pierwsze wykształcenie bez stosunku pracy lub pierwsze studia: maks. 6.000 Euro rocznie jako wydatki specjalne (§ 10 ust. 1 nr 7 EStG)
- Brak możliwości przeniesienia straty
2. Koszty uzyskania przychodu przy dalszym kształceniu lub kształceniu w ramach stosunku pracy
- Nieograniczone odliczenie jako koszty uzyskania przychodu możliwe
- Dotyczy:
- drugiego wykształcenia zawodowego
- szkolenia w ramach stosunku pracy (np. aplikacja)
- szkolenia zawodowego
- Możliwość przeniesienia straty
Typowe wydatki:
- Koszty dojazdu
- Diety
- Koszty noclegu
- Dodatkowe koszty podróży
- Materiały dydaktyczne, opłaty za studia
3. Koszty podróży służbowej czy ryczałt za dojazdy – co obowiązuje kiedy?
3.1 Praca w terenie: koszty podróży w pełni odliczalne
W przypadku kształcenia zawodowego poza miejscem pracy mamy do czynienia z pracą w terenie. Można odliczyć:
- Koszty dojazdu (30 centów/km lub rzeczywiste koszty)
- Diety
- Koszty noclegu
- Dodatkowe koszty podróży
3.2 Edukacja w pełnym wymiarze godzin: tylko ryczałt za dojazdy
Od 2014 r. obowiązuje: W przypadku edukacji w pełnym wymiarze godzin bez stosunku pracy placówka edukacyjna jest pierwszym miejscem pracy (§ 9 ust. 4 EStG).
- Tylko ryczałt za dojazdy (30 centów za kilometr)
- Brak diet
- Dotyczy zarówno szkoleń, jak i edukacji
3.3 Co to jest edukacja w pełnym wymiarze godzin?
Pełny wymiar godzin oznacza, że nie wykonuje się pracy zarobkowej. Dopuszczalne są:
- praca do 20 godzin tygodniowo
- Minijob
- krótkoterminowa pomoc
4. Aktualne orzeczenie BFH: Studia niestacjonarne to nie edukacja w pełnym wymiarze godzin
Federalny Trybunał Finansowy orzekł: Studia niestacjonarne nie są edukacją w pełnym wymiarze godzin, ponieważ są dostosowane do pracy zawodowej.
Skutek: Koszty dojazdu można odliczyć zgodnie z zasadami dotyczącymi kosztów podróży, a nie tylko ryczałtem za dojazdy. (Orzeczenie BFH z 24.10.2024, VI R 7/22)
Co mogę odliczyć w przypadku szkolenia w pełnym wymiarze godzin?
Kiedy można odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?
Zgodnie z obowiązującym prawem wydatki na pierwsze wykształcenie zawodowe i studia jako pierwsze wykształcenie, które odbywają się poza stosunkiem pracy (np. nauka zawodu), można odliczyć jako koszty szczególne do 6.000 Euro. Koszty studiów po nauce zawodu lub drugiego wykształcenia można w pełni uwzględnić jako koszty uzyskania przychodu.
Mogą do nich należeć również koszty domowego biura, ale tylko wtedy, gdy stanowi ono centrum całej działalności zawodowej. W takim przypadku można odliczyć rzeczywiste koszty biura lub roczną ryczałtową kwotę 1.260 Euro.
Wskazówka: Jeśli domowe biuro jest wykorzystywane zarówno do uzyskiwania dochodów, jak i stanowi centrum całej działalności zawodowej, wydatki lub roczną ryczałtową kwotę należy przyporządkować do odpowiedniego zakresu użytkowania i wykonywanych w nim czynności. Można jednak również przyporządkować wydatki lub roczną ryczałtową kwotę do jednej czynności, bez ich podziału.
Jeśli centrum całej działalności nie znajduje się w domowym biurze, można odliczyć tylko dzienną stawkę ryczałtową w wysokości 6 Euro za dzień, maksymalnie 1.260 Euro. Dzienna stawka ryczałtowa obowiązuje na dzień kalendarzowy i nie zwiększa się, nawet jeśli w danym dniu wykonywane są różne czynności zawodowe, dla których spełnione są warunki odliczenia. Warunkiem odliczenia jest, aby w tym dniu nie odwiedzono uniwersytetu lub placówki edukacyjnej.
Jeśli odliczasz dzienną stawkę ryczałtową jako koszty operacyjne lub koszty uzyskania przychodu za pracę zawodową w swoim mieszkaniu, dodatkowe odliczenie jako koszty szczególne nie jest możliwe.
Kiedy można odliczyć pokój do pracy w ramach szkolenia?
Kiedy koszty szkolenia pilotów są odliczane?
Koszty szkolenia pilota można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu z wyprzedzeniem tylko wtedy, gdy wcześniej ukończono „właściwe” pierwsze szkolenie. Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 2015 r. pierwsze szkolenie uznaje się za „właściwe” tylko wtedy, gdy trwa co najmniej dwanaście miesięcy w pełnym wymiarze godzin i kończy się egzaminem. Dopiero po takim pierwszym szkoleniu koszty drugiego szkolenia można w pełni odliczyć jako koszty uzyskania przychodu (§ 9 ust. 6 EStG 2015).
Krótsze szkolenia są uznawane za „środki przygotowujące do zawodu” lub „fazy szkoleniowe” i nie są traktowane jako pierwsze szkolenie. Koszty takich faz szkoleniowych można jednak odliczyć do 6.000 Euro jako wydatki specjalne (§ 10 ust. 1 nr 7 EStG).
Federalny Trybunał Finansowy niedawno orzekł, że koszty szkolenia pilota bez wcześniejszego pierwszego szkolenia nie mogą być odliczone jako koszty uzyskania przychodu, nawet jeśli podatnik wcześniej przez wiele lat pracował w innym zawodzie. Wieloletnia praca nie zastępuje „właściwego” pierwszego szkolenia, a koszty szkolenia pilota mogą być odliczone tylko w ograniczonym zakresie jako wydatki specjalne (wyrok BFH z 15.2.2023, VI R 22/21).
Przykład: Pilot uzyskał w 2016 r. uprawnienia do lotów według wskazań przyrządów dla samolotów, a w 2017 r. uprawnienia do obsługi Airbusa A 320, ale wcześniej nie ukończył żadnego właściwego pierwszego szkolenia. Urząd skarbowy uznał koszty szkolenia pilota jedynie jako wydatki specjalne.
Zdaniem sędziów 20-miesięczny staż nie spełniał wymogów pierwszego szkolenia, ponieważ nie odbyło się zorganizowane szkolenie ani egzamin końcowy. Również wieloletnia działalność gospodarcza przed szkoleniem pilota nie została uznana za pierwsze szkolenie.
Również klasyfikacja kosztów szkolenia zawodowego pilota jako kosztów przekwalifikowania, które można by odliczyć zgodnie z § 9 ust. 1 zdanie 1 EStG, została odrzucona. Byłoby to sprzeczne z celem ograniczenia odliczenia kosztów uzyskania przychodu.
Nie ma merytorycznego uzasadnienia, dlaczego dłuższa praca jako taksówkarz lub instruktor narciarski miałaby wykluczać odliczenie kosztów uzyskania przychodu, podczas gdy wieloletnia praca jako DJ/muzyk nie powinna tego uniemożliwiać (por. BT-Drucksache 18/3017, s. 43).
Kiedy koszty szkolenia pilotów są odliczane?
